بررسی تاثیر تغییر اقلیم بر خشکسالی و خطر بیابان‌زایی در استان کرمانشاه

نوع مقاله : مقالات علمی و پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، بخش تحقیقات بیابان، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران

2 دانشیار، بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران

3 دکترای بیابان زدایی، بخش تحقیقات بیابان، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران

چکیده

نوسان اقلیمی از مهم‌ترین چالش‌‏های جهانی، به‌‏ویژه در نواحی نیمه‏‌خشک است. هدف از پژوهش حاضر بررسی اثر متغیرهای اقلیمی بر خشکسالی و خطر بیابان‌زایی در استان کرمانشاه با استفاده از کمیت­‌های بارش، دما، تبخیر و رطوبت نسبی ایستگاه‌های هواشناسی در بازه‎ زمانی 25 ساله از 1370 تا 1396 بود.‏ وضعیت خشکسالی‌ و شاخص بیابان‌زایی به‌‏ترتیب با استفاده از شاخص ‏SPEI‏ "شاخص بارندگی- تبخیر و تعرّق استاندارد شده" و UNEP محاسبه شد. نتایج پژوهش نشان داد که عوامل اقلیمی در سطح این استان در دهه اخیر دچار تغییر قابل توجهی شده ‏است، به‌طوری که میانگین دمای دراز مدت بیشتر ایستگاه‌های استان افزایش معنی‌داری داشت. رطوبت نسبی در بیشتر ایستگاه‌ها کاهش یافته و بارش نیز روندی کاهشی را نشان می‎‌دهد. این تغیرها در شهرستان کرمانشاه نسبت به دیگر نقاط استان مشهودتر و معنی‌دارتر بود. بررسی شاخص SPEI نشان داد که به جز بخش‏‌های کوچکی در جنوب شرقی که دچار خشکسالی خفیف تا متوسط بوده، نواحی جنوب غربی با خشکسالی شدیدتری مواجه هستند. روند تغییر خشک‌سالی نیز نشان­ داد که در بیشتر نقاط استان در دهۀ اخیر نسبت به دهۀ های گذشته شاهد افزایش شدت و طول دورۀ خشک‌سالی و کاهش طول دورۀ ترسالی بود. بررسی خطر بیابان‌زایی نیز نشان ­داد که کم‌ترین خطر بیابان‌زایی در نقاط شمالی و بیش‌ترین مقدار در جنوب غرب استان یعنی محدوده شهر سومار مشاهده شد اما روند تغییرها تنها در شهرستان کرمانشاه افزایش خطر بیابان‌زایی را نشان داد که متأثر از تغییر معنی‌دار متغیرهای اقلیمی در این شهرستان بود.

کلیدواژه‌ها