بازنگری طبقه‌بندی اقلیمی کشور ایران بر پایۀ متغیرهای اقلیمی

نوع مقاله : مقالات علمی و پژوهشی

نویسندگان

1 استاد اقلیم شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

2 مربی دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار، چابهار، ایران

3 دانشجوی دکتری اقلیم شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

چکیده

هدف پژوهش حاضر تعیین تنوع اقلیمی کشور ایران بر پایۀ متغیرهای ضریب خشکی هوا، شرایط دمای سردترین و گرم ترین ماه سال و همچنین پراکنش بارندگی در دورۀ گرم و سرد سال است. به این منظور، میانگین ماهانه و سالانۀ دمای هوا، بیشینه و کمینۀ دمای هوا، تبخیر و تعرق پتانسیل و بارش 303 ایستگاه‌ هواشناسی در گسترۀ کشور ایران فراهم ­شد. در آغاز ضریب خشکی سالانۀ هر محل به کمک شاخص خشکی توصیه شده برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد (UNEP) محاسبه شد. سپس ویژگی­‌های دمای هوای گرم ترین و سردترین ماه سال کد گذاری شد. نتایج نشان دهنده تنوع اقلیمی بسیار زیاد در گسترده کشور ایران است. در این مدل، اقلیم ایران به 27 طبقه تقسیم می­‌شود. بر پایۀ شاخص خشکی هوا، کشور ایران دارای هفت اقلیم است. تعداد 30 شهر دارای اقلیم فراخشک است. این طبقه اقلیمی دارای سه قلمرو آب و هوایی است و حدود 3/4% مساحت کشور را اشغال کرده است. اقلیم خشک با 5پنج قلمرو آب و هوایی، حدود 23/7% کشور را در بر­گرفته و بر 95 شهر تسلط دارد. اقلیم نیمه خشک با شش قلمرو آب و هوایی، حدود 39/6% را در بر گرفته و بر 113 شهر سایه انداخته است. اقلیم خشک نیمه مرطوب با 4 قلمرو آب و هوایی و حدود 17/3% بر 30 شهر سیطره دارد. تعداد 9 شهر دارای اقلیم نیمه مرطوب و با سه قلمرو آب و هوایی حدود 8/9 % را به خود اختصاص داده است. اقلیم مرطوب با چهار قلمرو آب و هوایی و حدود 5/8% بر 13 شهر حاکم است. اقلیم بسیار مرطوب با دو قلمرو آب و هوایی حدود 1/3% را به خود اختصاص داده و نمایندۀ طبقه اقلیمی 12 شهر است.

کلیدواژه‌ها