تأثیر رسوبگذاری سیلاب بر تغییرات ویژگی‌های پوشش گیاهی و خاک سطحی دشت آبدالان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه فسا، فسا، ایران.

2 استادیار گروه جنگل، مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.

3 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ‌کهگیلویه و بویراحمد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یاسوج، ایران.

چکیده

هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر سیلاب­های گسترش یافته و رسوبات موجود در آن بر پوشش گیاهی سطح دشت آبدالان دوگنبدان بعد از 24 سال از زمان اجرای طرح پخش سیلاب بوده است. به این منظور، تغییرات تراکم و تنوع پوشش گیاهی همراه با ویژگی­های خاک سطح عرصه گسترش سیلاب مبنای تأثیرگذاری سیل گیری­های متنوع قرارگرفت. برای تعیین ویژگی­های تراکم و درصد پوشش گیاهی، درصد سنگ و سنگریزه، لاشبرگ و خاک لخت و نیز ویژگی های فیزیکوشیمیایی خاک در هر یک از مناطق عرصۀ پخش سیلاب و شاهد، 3 نوار (ترانسکت) به طول m100 مستقر و در قطعه­های m21 اندازه­گیری و نمونه­برداری انجام شد. نتیجه بررسی­های میدانی گیاهان موجب شناسایی 36 گونه گیاهی و 33 جنس متعلق به 14 تیره شد. مهم­ترین خانواده­های گیاهی مشاهده شده در منطقه، Asteraceae، Poaceae و Fabaceae بودند. نتایج نشان داد که در منطقه پخش سیلاب 34 گونه گیاهی و در منطقه شاهد 25 گونه گیاهی وجود دارد. از این تعداد، 12 گونه گیاهی فقط در منطقه پخش سیلاب و 2 گونه گیاهی فقط در منطقه شاهد مشاهده شد و 23 گونه گیاهی نیز به صورت مشترک در هر دو عرصه پخش سیلاب و شاهد وجود داشت. مطابق نتایج، درصد پوشش و تراکم گیاهان در عرصه پخش سیلاب نسبت به عرصه شاهد به ترتیب 8/32% و 4/4% افزایش یافته­است. همچنین بررسی نتایج ویژگی­های فیزیکوشیمیایی خاک از افزایش درصد رس، سیلت و ماسه و کاهش سنگریزه در عرصه پخش سیلاب نسبت به شاهد حکایت داشت. وجود رطوبت کافی و رسوب­های ریزدانه مناسب برای نگهداشت رطوبت مورد نیاز در مدت زمان طولانی­تر و نیز بذرهای موجود در رسوبات، موجب رشد و افزایش تراکم و تاج پوشش گیاهان در عرصه پخش سیلاب شده است. عملیات پخش سیلاب بر دشت آبدالان با تغییر ویژگی­های فیزیکی خاک سطحی و بهبود وضعیت پوشش گیاهی، احیای پوشش سطحی منطقه را موجب­ شده است.

کلیدواژه‌ها