ردیابی و شبیه‌سازی عددی طوفان گردوغبار در شهر کرمانشاه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، گروه آب و هواشناسی، دانشکده‌ برنامه‌ریزی و علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

2 استاد آب و هواشناسی، گروه آب و هواشناسی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران .

3 دانشیار مهندسی بهداشت و محیط، مرکز تحقیقات آلودگی هوا و بیماری‌های تنفسی، گروه مهندسی بهداشت و محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، اهواز، ایران.

4 دانشجوی کارشناسی ارشد سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

چکیده

پژوهش حاضر با هدف شناسایی کانون و عوامل همدید موج طوفان گردوغبار 27 تا 29 خرداد 1395 در شهر کرمانشاه انجام گرفت. برای بررسی شرایط همدیدی علل وقوع این پدیده، از مجموعه داده‌های پیش‌بینی میان مدت جوی مرکز اروپایی (ESMWF) با قدرت تفکیک ° 125/0 قوسی شامل، ارتفاع ژئوپتانسیل در ترازhpa  500، امگا در ترازhpa 700، فشار تراز دریا، مؤلفه‌­های مداری و نصف‌­النهاری در ترازhpa 300، رطوبت ویژه در ترازhpa 700، رطوبت خاک تا عمق cm10و عمق اُپتیکی گردوغبار استفاده شد. برای مسیریابی منشأ ذرات گردوغبار از روش لاگرانژی مدل HYSPLIT در 48 ساعت قبل از وقوع پدیدۀ گردوغبار در کرمانشاه در سه سطح ارتفاعی m 200، 1000 و 1500 استفاده شد. همچنین با بهره­‌گیری از مدل شبیه­‌سازی عددی وضع هوا WRF-chem طوفان گردوغبار شبیه­‌سازی شد. در پایان با پردازش تصاویر ماهواره­ای مودیس قلمرو گسترش آن مشخص شد. بررسی نقشه­‌های ردیابی HYSPLIT نشان داد که بیابان­‌های مرکزی و غربی عراق و صحرای سوریه کانون­‌های اصلی گردوغبار برای منطقه مورد مطالعه هستند. در شرایط همدیدی همزمان با رخداد گردوغبارهای برخاسته، سامانۀ چرخندی (سیکلونی) نقش بارزی در انتقال این پدیده داشته است. تقویت قابل توجه سامانۀ کم­‌فشار عراق به همراه شکل­‌گیری تراف در زاگرس موجب ایجاد و انتقال گردوغبار در دورۀ گرم سال به منطقۀ مورد بررسی شده است. همچنین توزیع مکانی گردوغبار تفسیر شده توسط تصاویر سنجندۀ مودیس با توزیع مکانی غلظت گردوغبار شبیه‌­سازی شده توسط مدل WRF-chem انطباق دارد.

کلیدواژه‌ها