مطالعه برخی صفات فیزیولوژیکی و فنولوژیکی گیاه مریم گلی بیابانی Salvia eremophila Boiss. در سه رویشگاه مرتعی استان یزد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم مرتع، گروه منابع طبیعی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران.

2 استادیار، گروه منابع طبیعی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران.

3 استادیار، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی دانشگاه یزد، یزد، ایران.

4 دانشیار، گروه منابع طبیعی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران.

چکیده

هدف از مطالعه حاضر، بررسی صفات فیزیولوژیکی و فنولوژیکی و تعیین روابط بین عناصر موجود گیاه مریم‌گلی بیابانی Boiss. Salvia eremophila به عنوان یک گونه مرتعی بومی و دارویی در سه رویشگاه مرتعی استان یزد می‌باشد. بدین منظور در سه رویشگاه دامگاهان، تنگ چنار و قوام آباد و در سه ایستگاه مختلف، میزان عناصر‌غذایی شامل قند محلول، میزان کلروفیل، کاروتنوئید و پرولین موجود در اندام هوایی گیاه مریم‌گلی بیابانی در دو مرحله فنولوژیکی گلدهی و بذر‌دهی مورد بررسی قرار گرفت. نمونه‌برداری از گیاهان به روش تصادفی- سیستماتیک و با استفاده از پلات‌های یک متر‌مربعی در طول ترانسکت های 50 متری انجام گرفت. همچنین پس از بازدیدهای منظم میدانی، دیاگرام مراحل رشد فنولوژیکی مریم گلی بیابانی در محدوه مورد مطالعه ترسیم گردید. داده‌ها پس از جمع‌آوری و در سطح خطای 5% تجزیه و تحلیل شد. نتایج نشان داد که اثر متقابل مرحله فنولوژیکی، منطقه و ایستگاه اثر معنی داری بر روی متغیرهای مورد بررسی (0.05>p) داشت. بدین صورت که ایستگاه شماره 1 تنگ چنار در مرحله گلدهی از نظر میزان کلروفیل a، b بالاتر از سایر ایستگاه ها و مناطق مورد بررسی بوده و تفاوت معنی داری با آنها داشت. ایستگاه شماره 1 تنگ چنار در مرحله گلدهی و ایستگاه شماره 3 دامگاهان در مرحله بذر دهی، بشترین میزان کاروتنوئید را دارا بودند. همچنین میزان پرولین در مناطق مختلف، مراحل فنولوژیکی و ایستگاههای سه گانه، تفاوت معنی داری نشان داد. ایستگاه شماره 2 منطقه دامگاهان در زمان گلدهی بیشترین میزان پرولین را دارا بود. از نظر میزان قند محلول نیز اختلاف بین ایستگاه‌ها و مرحله فنولوژیکی (به غیر از مرحله گلدهی)، معنی‌دار بود . در مجموع، به دلیل تشابه شرایط اقلیمی ایستگاههای مورد بررسی در هر منطقه و نیز تیپ مرتع و ارتفاع از سطح دریا، این موضوع می‌تواند بر بروز تغییرات اندک در عناصر غذایی گیاه موثر باشد.

کلیدواژه‌ها