بررسی عملکرد خصوصیات خاک تحت عملیات‌های ذخیره نزولات در مراتع خشک (مطالعه موردی: بستک، استان هرمزگان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری آبخیزداری، کارشناس اداره کل منابع و آبخیزداری استان هرمزگان، هرمزگان، ایران.

2 گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فسا

3 دانشیار گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه جیرفت، جیرفت، ایران.

چکیده

کمبود بارندگی و پراکنش نا متوازن آن، یکی از مشکلات احیای پوشش گیاهی در کشور است که در این رابطه، روش‌های ذخیره نزولات می‌توانند با ارتقا رطوبت خاک، نقش موثری بازی کند. عملیات ذخیره نزولات تاثیر زیادی بر ساختار و عملکرد اکوسیستم‌ها دارد، لذا پژوهش حاضر به بررسی تغییرات خصوصیات خاک در نتیجه اجرای دو روش ذخیره نزولات (پخش سیلاب و هلالی آبگیر) در مراتع خشک استان هرمزگان می‌پردازد. به همین منظور 45 نمونه خاک از سه منطقه شاهد، هلالی آبگیر و پخش سیلاب برداشت شد و خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک در آزمایشگاه اندازه‌گیری شد. به منظور مقایسه میانگین خصوصیات خاک در عرصه‌های مختلف از آزمون تجزیه و تحلیل واریانس یکطرفه، بررسی عملکرد خصوصیات خاک و عملکرد کل هر یک از روش‌های ذخیره نزولات در مقایسه با شاهد از شاخص نرخ تغییرات استفاده شد. با استفاده از آنالیز همبستگی پیرسون، روابط هم‌افزایی و مبادله بین خصوصیات خاک مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که بجز هدایت الکتریکی، اسیدیته و ارزش خنثی‌سازی کل، منطقه ذخیره نزولات روی سایر خصوصیات خاک تاثیر معنی‌داری داشت (05/0 p <). عملکرد خصوصیات هدایت الکتریکی، اسیدیته، ارزش خنثی‌سازی کل، کلسیم، منیزیم، نیتروژن و شن منفی بود و و مابقی خصوصیات دارای عملکرد مثبت بودند. عملکرد کل خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک در منطقه هلالی به ترتیب 31% و 11% بود و در منطقه پخش سیلاب به ترتیب 52% و 25% بود. شن با اغلب خصوصیات شیمیایی خاک رابطه مبادله و معنی‌داری داشت (05/0 p <). بیشترین ارتباط مبادله بین شن و سیلت مشاهده شد (01/0 p < ،99/0- R2=) . بیشترین هم‌افزایی نیز بین سیلت و فسفر (01/0p < ،87/0+ R2=) و سپس فسفر و کربن آلی (01/0p < ،72/0+ R2=) خاک وجود داشت. بطورکلی، میزان تاثیر مثبت عملیات پخش سیلاب بر خصوصیات خاک مراتع خشک بیشتر از عملیات هلالی آبگیر در منطقه بود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 04 مرداد 1401
  • تاریخ دریافت: 21 خرداد 1401
  • تاریخ بازنگری: 02 مرداد 1401
  • تاریخ پذیرش: 04 مرداد 1401
  • تاریخ اولین انتشار: 04 مرداد 1401