مدیریت بیابان

مدیریت بیابان

ارزیابی اثر هزینۀ‌ دسترسی به منابع آبی بر شرایط زیستی قوچ و میش (Ovis orientalis arkali) پارک ملی تندوره

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 پژوهشگر پسا دکتری، گروه محیط زیست، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران
2 دانشیار گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران
3 کارشناس نظارت و پایش ادارۀ حفاظت محیط زیست، بردسکن،خراسان رضوی، ایران
چکیده
این مطالعه تأثیر هزینه‌های دسترسی به منابع آبی بر شرایط زیستی قوچ وحشی (Ovis orientalis arkali) را در پارک ملی تندوره، واقع در استان خراسان رضوی بررسی می‌کند. داده‌های مربوط به حضور این گونه در طول سال 1403 از طریق مطالعات میدانی و مشاهدات مستقیم جمع‌آوری شده‌اند. برای شناسایی مناطق دارای تناسب زیستگاهی بالا، از مدل‌سازی بی­نظمی بیشینه استفاده شد، در حالی‌که ابزار Cost Distance در محیط نرم‌افزار ArcGIS برای تحلیل هزینه دسترسی به منابع آبی به کار رفت. این تحلیل عواملی مانند شیب زمین و جاده‌ها را به عنوان موانع ‌محیط زیستی برای دسترسی به آب لحاظ کرد. نتایج مطالعه نشان داد که پراکنش این گونه به‌شدت تحت تأثیر ارتفاع، نزدیکی به منابع آبی و پوشش گیاهی است. نقشه‌ تناسب زیستگاه نشان دادند که حدود 09/15 درصد از منطقه مورد مطالعه، معادل 71/۵۳۸۴ هکتار، از تناسب زیستگاهی بالا برخوردار است و مناسب‌ترین زیستگاه‌ها در نواحی جنوبی و غربی پارک قرار دارند. تحلیل آماری ضریب همبستگی پیرسون نیز نشان‌دهنده رابطه منفی و معناداری r = -0.069) ) میان هزینه‌های دسترسی به آب و کیفیت زیستگاه بود. به‌عبارت دیگر، با افزایش سهولت دسترسی به منابع آبی، کیفیت زیستگاه به‌صورت قابل توجهی افزایش می‌یابد. این یافته‌ها نشان می‌دهد که راهبردهای مدیریتی مؤثر، مانند توزیع بهینه منابع آب، برای حفاظت از زیستگاه‌های حساس و بهبود شرایط زیستی قوچ‌ و میش ضروری هستند. این مطالعه نقش حیاتی منابع آبی را در کیفیت زیستگاه‌، به‌ویژه در زیست‌بوم‌های نیمه‌خشک، برجسته می‌کند. اولویت اقدامات مدیریتی در پارک ملی تندوره باید بهبود دسترسی به آب و حفاظت از زیستگاه‌های با کیفیت بالا باشد تا بقای جمعیت گونه تضمین شود. ایجاد نقاط آب‌رسانی جدید در مکان‌های راهبردی برای کاهش هزینه‌های دسترسی حیاتی است. همچنین، حفاظت از منابع آبی موجود و رسیدگی به موانع محیطی مانند شیب‌های تند و پوشش گیاهی پراکنده، می‌تواند شرایط زیستگاه را به‌طور چشم‌گیری بهبود دهد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


دوره 13، شماره 1 - شماره پیاپی 33
6 مقاله
بهار 1404
صفحه 43-62

  • تاریخ دریافت 28 دی 1403
  • تاریخ بازنگری 20 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 21 اسفند 1403