انجمن علمی مدیریت و کنترل مناطق بیابانی ایران مدیریت بیابان 2476-3985 13 3 2025 11 22 Economic Assessment of Land Cover Changes Across Three Temporal Periods (Case Study: Taleqan Watershed) ارزیابی اقتصادی تغییرات پوشش اراضی در سه دورۀ زمانی مختلف در حوزۀ آبخیز طالقان 1 18 731571 10.22034/jdmal.2025.2065589.1506 FA نفیسه فخارایزدی دانشجوی دکتری علوم و مهندسی مرتع، گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران مهدی قربانی استاد، گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران 0000-0001-6891-8369 حسین آذرنیوند استاد، گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران 0000-0003-0024-9060 محمد جعفری استاد، گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران حمید امیرنژاد استاد، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. حسین آزادی استاد، گروه اقتصاد و توسعه روستایی، گمبلوکس اگرویو تک، دانشگاه لیژ، گمبلوکس، بلژیک Journal Article 2025 07 14 Land cover reflects the reciprocal relationship between humans and the natural environment and illustrates the way humans utilize land to achieve specific objectives. Changes in land cover—whether in the form of shifts between different land-use types or alterations in their spatial patterns—constitute a key component of natural resource studies. In the present research, Satellite images were classified using the Support Vector Machine (SVM) machine-learning algorithm within the Google Earth Engine platform to examine temporal changes in land cover. Analyses were conducted across three distinct time periods. The results showed that rangelands, with an area of 71,350 ha, had the largest extent among all land-use classes; however, they exhibited a declining trend over time. In contrast, bare lands, which covered 40,451 ha in 1990, showed a continuous increase, rising from 31% in 1990 to 52% in 2020. The findings indicated that the sharp decline in rangelands and forests—driven by rising land prices and the lack of economic viability in agriculture—has led to an expansion of residential and villa developments. These changes have resulted in the loss of considerable ecosystem service value, which is both economically and environmentally detrimental. Given that the average annual value of each hectare of rangeland, in terms of ecosystem services and the societal costs associated with their degradation, is estimated at approximately 4,007,717,893 Rials, the short-term profitability of certain land uses cannot justify the long-term and irreversible destruction of natural resources. Therefore, the conversion of rangelands is not economically justifiable under any circumstances. This study employed a static modeling approach; however, it is recommended that future research consider dynamic models to analyze the economic implications of land-use change. <span lang="AR-SA" style="font-size: 11.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-font-kerning: 0pt; mso-ligatures: none;">پوشش زمین بازتابی از رابطه متقابل میان انسان و محیط طبیعی هستند و نوع بهره‌برداری انسان از زمین را در راستای اهداف مشخصی به تصویر می‌کشد. تغییر در پوشش، چه به‌معنای جابجایی میان انواع مختلف استفاده از زمین و چه تغییر در الگوی مکانی آن یکی از مؤلفه‌های اصلی در بررسی‌های منابع طبیعی است.<span lang="AR-SA" style="font-size: 11.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-font-kerning: 0pt; mso-ligatures: none;"> در پژوهش حاضر، به‌منظور بررسی تغییرات زمانی پوشش اراضی، از روش یادگیری ماشین بردار پشتیبان<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="font-size: 11.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-font-kerning: 0pt; mso-ligatures: none;"> <span lang="AR-SA" style="font-size: 11.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-font-kerning: 0pt; mso-ligatures: none;"> برای طبقه‌بندی تصاویر ماهواره‌ای در محیط سامانه<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="font-size: 11.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-font-kerning: 0pt; mso-ligatures: none;"> <span lang="AR-SA" style="font-size: 11.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-font-kerning: 0pt; mso-ligatures: none;">گوگل ارث انجین بهره‌گیری<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="font-size: 11.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-font-kerning: 0pt; mso-ligatures: none;"> <span lang="AR-SA" style="font-size: 11.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-font-kerning: 0pt; mso-ligatures: none;">شد در سه بازۀ زمانی انجام‌شد.<span style="font-size: 11.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-font-kerning: 0pt; mso-ligatures: none;"> نتایج پژوهش نشان داد که کاربری مرتع در بین کاربری‌های مختلف با داشتن سطح ha71350 دارای بیشترین مساحت است، امّا با گذشت زمان روند کاهشی داشته است. در مقابل، اراضی بدون پوشش که در سال 1990 دارای مساحتha 40451 بوده، طی سال‌های مختلف روند افزایشی داشته و از 31% در سال 1990 به 52% در سال 2020 رسیده‌است<span lang="FA" style="font-size: 11.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;">. نتایج نشان داد که کاهش چشمگیر مراتع به دلیل، افزایش قیمت زمین و نبود صرفۀ اقتصادی در کشاورزی، منجر به افزایش کاربری‌های مسکونی و ویلاسازی شده‌است. این تغییرات موجب از بین رفتن ارزش قابل‌توجهی از خدمات بوم‌سازگان شده که از نظر اقتصادی و ‌محیط‌ زیستی زیان‌بار است. با توجه به میانگین ارزش سالانۀ هر هکتار از عرصه‌های مرتعی از نظر تولید و خدمات بوم‌سازگان و خسارت ناشی از هدررفت آن برای جامعه، حدود 4007717893 میلیارد ریال برآورد شد و با وجود سودآوری کوتاه‌مدت برخی کاربری‌ها دیگر، تخریب منابع طبیعی در بلندمدت غیرقابل جبران و فاقد توجیه‌است. بنابراین، تغییر مراتع به هیچ وجه از جنبه‌های مختلف اقتصادی قابل توجیه نیست. در پژوهش حاضر به بررسی مدل ایستا پرداخته شد اما پیشنهاد میشود که در بررسی‌های آینده از مدل پویا تحلیل اقتصادی تغییر کاربری اراضی بهره‌گیری شود.

https://www.jdmal.ir/article_731571_5c31dc66545a0d4889590627e170f3da.pdf