انجمن علمی مدیریت و کنترل مناطق بیابانی ایران مدیریت بیابان 2476-3985 13 3 2025 11 22 The Role of Astragalus podolobus in Increasing Organic Carbon to Improve Soil Quality in Semi-arid Regions نقش گونه گون (Astragalus Podolobus) در افزایش کربن آلی و بهبود خاک در مناطق نیمه خشک 107 126 733780 10.22034/jdmal.2026.2078955.1521 FA حجت قربانی واقعی دانشیار گروه منابع طبیعی دانشگاه گنبد کاووس، گنبد، گلستان، ایران. 0000-0002-4574-2409 مجید محمد اسمعیلی دانشیار گروه مرتعداری دانشگاه گنبد کاووس، گنبد، گلستان، ایران. فاختک طلیعی دانشیار گروه تولیدات گیاهی دانشگاه گنبد کاووس، گنبد، گلستان، ایران. سید ایلیا سیدی دانش آموخته کارشناسی مهندسی آب، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد، گلستان، ایران. Journal Article 2025 12 11 <span lang="EN" style="font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN;">In the present study, the effects of applying cellulosic compost at a rate of 5 kg per plant on the vegetative and reproductive growth of Astragalus podolobus were investigated over two consecutive years at Gonbad Kavous University. The experiment was conducted using a randomized complete block design with three replications. Growth parameters including collar diameter, plant height, canopy cover, number of pods, mean number of seeds per pod, and number of flowers per plant were measured in both treated and control plants. In addition, changes in soil microbial populations were evaluated. The results showed that compost application in the second-year increased soil organic matter from 1.01% to 2.7% and soil porosity from 47% to 59%. The quantitative improvement in soil organic matter reduced soil bulk density, shifting it from a relatively heavy to a relatively light condition. Compost treatment had a positive effect on root growth; three months after application, roots accumulated in the compost injection zone, with improved volume and structure. The findings also indicated a significant increase in collar diameter in compost-treated plants in the second year. Plant height increased significantly in the treatment compared to the control in the second year, whereas canopy cover did not show a significant difference in either year. In the reproductive phase, the second application of compost resulted in a significant increase in the total number of pods and the mean number of seeds per plant in treated plants compared with the control, indicating a cumulative positive effect of compost on reproductive performance. Moreover, compost addition led to a significant increase in soil bacterial and fungal populations. Overall, the results demonstrate that the application of cellulosic compost effectively improved both vegetative and reproductive growth of A. podolobus. This improvement likely contributed to carbon sequestration, initially as carbon chains within the plant and subsequently as soil organic carbon. در پژوهش حاضر تأثیر افزودن کمپوست سلولزی به مقدار <span dir="LTR" style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 11.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-no-proof: yes;">kg5 به ازای هربوته بر رشد رویشی و زایشی گیاه Astragalus podolobus در شرایط مزرعه طی دو سال متوالی مورد بررسی قرارگرفت. آزمایش در دانشگاه گنبد کاووس و در قالب طرح بلوک‏های کامل تصادفی با 3 تکرار اجرا شد و شاخص‌های قطر یقه، ارتفاع و پوشش تاجی، تعداد غلاف، میانگین تعداد بذر در غلاف و تعداد گل در بوته در گیاهان تیمار و شاهد به همراه تغییر جمعیت میکروبی خاک مورد بررسی قرارگرفت. نتایج نشان‌داد که افزودن کمپوست در سال دوم توانست مقدار ماده آلی خاک را از 01/1 % به 7/2 % و تخلخل خاک را از 47% به 59 % افزایش‌بدهد. ارتقای کمی ماده آلی توانست چگالی ظاهری خاک را از طبقۀ به‌نسبت سنگین به سبک ارتقا دهد و تأثیر مثبتی بر رشد ریشه‌ها بگذارد؛ به‌طوری که پس از سه ماه از اعمال آن، ریشه‌ها در محل کمپوست تجمع و حجم و ساختار آن‌ها بهبود یافت. یافته‌ها همچنین بیانگر افزایش معنی‌دار قطر یقه گیاه در تیمار کمپوست در سال دوم بود. ارتفاع گیاه در سال دوم به‌طور معنی‌داری در تیمار نسبت به شاهد افزایش داشت، اما پوشش تاجی در هر دو سال تفاوت معنی‌داری نشان نداد. در بخش زایشی، اعمال نوبت دوم کمپوست دهی، موجب افزایش معنی‌دار تعداد کل غلاف‌ها و میانگین تعداد بذر در گیاهان تیمار نسبت به شاهد شده بود که بیان‌گر تأثیر مثبت تجمعی کمپوست بر عملکرد زایشی گیاه است. علاوه‎بر‏این، افزودن کمپوست موجب افزایش معنی‌دار جمعیت باکتری‌ها و قارچ‌های خاک شد. در مجموع، نتایج پژوهش حاضر نشان داد که افزودن کمپوست سلولزی به‌طور مؤثری رشد رویشی و زایشی گیاه A. podolobus را بهبود بخشید. احتمالا این امر موجب ترسیب کربن به شکل زنجیره کربنی ابتدا در گیاه و سپس به شکل کربن آلی در خاک شده‌است.

https://www.jdmal.ir/article_733780_553650707a4115fdfe115879a6aa8f72.pdf