انجمن علمی مدیریت و کنترل مناطق بیابانی ایران مدیریت بیابان 2476-3985 14 1 2026 05 22 Estimating Land Surface Temperature Using a Mono-Window Algorithm and Examining Its Relationship with Land Uses in Arid and Semi-Arid Regions برآورد دمای سطح زمین با خوارزمیک تک پنجره و ارتباط آن با کاربری‌های اراضی در مناطق خشک و نیمه‌خشک 61 84 737372 10.22034/jdmal.2026.2090450.1530 FA زهرا پرور گروه علوم و مهندسی محیط‌زیست، دانشکده شیلات و محیط‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران مریم مروتی دانشیار گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران پژوهشکده آب، انرژی و محیط زیست، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران. Journal Article 2026 06 02 Despite progress in understanding how land use and land cover change relate to land surface temperature, more regional studies are needed in arid and semi-arid areas. This study investigates the link between LULC changes and LST in Baft, Sirjan, and Bardsir counties in Kerman Province, Iran, from 2000 to 2025. LST was derived from Landsat images using the Mono- Window algorithm, with thermal zones classified into five categories via the Natural Breaks method. Additionally, CHIRPS rainfall data obtained through Google Earth Engine were used to analyze summer rainfall variability. Results showed that built-up areas expanded from 21,187ha in 2000 to 25,300 ha in 2025, while bare lands and rangelands declined. Zone 5, the hottest thermal zone, was dominant throughout, with maximum LST rising significantly from around 60°C in 2000 to 66°C in 2025. Bare land consistently exhibited the highest average LST, and built-up areas were warmer than natural covers like rangelands and orchards. LULC distribution in thermal zones revealed that bare lands contributed most to Zone 5, while orchards and agricultural lands mainly occupied Zones 2 to 4. Summer precipitation showed a slight but highly variable increasing trend; however, extreme rainfall events did not prevent the continued rise in LST. These results indicate that, under the region’s climate conditions, surface physical properties and land cover types have a greater impact than seasonal soil moisture, and increased summer rainfall cannot offset the warming caused by land conversion. باوجود پیشرفت در درک رابطۀ تغییر کاربری‌ارضی با دمای سطح زمین، این رابطه در مناطق خشک و نیمه‌خشک نیازمند بررسی منطقه‌ای بیشتر است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل ارتباط میان تغییرکاربری‌اراضی و دمای سطح زمین در شهرستان‌های بافت، سیرجان و بردسیر استان کرمان در بازۀ 1379، 1393 و 1404 انجام شد. برای استخراج دمای سطح زمین از تصاویر لندست و خوارزمیک (الگوریتم) تک پنجره استفاده شد و پهنه‌بندی حرارتی با روش شکست‌ طبیعی در پنج طبقه انجام شد. همچنین داده‌های بارش CHIRPS در سامانۀ گوگل ارث انجین برای واکاوی تغییر بارش تابستانه به‌کارگرفته شد. نتایج نشان داد که مساحت مناطق ساخته‌شده از ha21187 در سال 1379 بهha 25300 در 1404 افزایش یافت، درحالی‌که اراضی بدون پوشش (بایر) و مرتعی، روند کاهشی داشتند. طبقه ۵ داغ‌ترین پهنه در هر سه سال، پهنۀ غالب دمایی بود و بیشینه دمای سطح زمین روندی صعودی و معنی‌دار از حدود °C۶۰ در 1379 به °C۶6 در 1404 نشان‌داد. بیشترین میانگین دمای سطح زمین در هر سه سال به‌طور پیوسته مربوط به اراضی بدون پوشش بود. تحلیل پراکنش کاربری‌ها در پهنه‌های حرارتی نشان‌داد که اراضی بدون پوشش بیشترین سهم را در پهنه ۵ دارند، درحالی‌که باغ و اراضی کشاورزی در پهنه‌های ۲ تا ۴ متمرکزشده‌اند. بررسی بارش تابستانه حاکی از روندی ملایم اما بسیار نوسانی بود؛ رخداد بارش‌های شدید نتوانست روند افزایشی دمای سطح زمین را متوقف کند. این یافته نشان می‌دهد که در اقلیم حاکم بر منطقه، ویژگی‌های فیزیکی سطح و نوع پوشش اراضی بر رطوبت فصلی خاک برتری دارند و حتی افزایش بارش تابستانه نیز نمی‌تواند اثر گرمایش ناشی از تبدیل کاربری را جبران کند.

https://www.jdmal.ir/article_737372_78e83a454d31bd31cb6b9638e7ce11e8.pdf