انجمن علمی مدیریت و کنترل مناطق بیابانی ایران مدیریت بیابان 2476-3985 14 1 2026 05 22 Predicting Potential Wildfire-Prone Areas in the Forests and Rangelands of the Central Zagros under Climate Change Scenarios Using the MaxEnt Model پیش‌بینی مکان‌های احتمالی خطر آتش‌سوزی در جنگل‌ها و مراتع زاگرس مرکزی بر اساس سناریوهای تغییر اقلیم با بهره‌گیری از مدل MaxEnt 21 44 738094 10.22034/jdmal.2026.2093885.1533 FA زهرا محمدی ده چشمه دانش‌آموخته کارشناسی ارشد علوم و مهندسی مرتع، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، ایران علی اصغر نقی پور دانشیار، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، ایران. 0000-0001-6239-7670 اسماعیل اسدی بروجنی دانشیار، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، ایران. زهرا حیدری قهفرخی دانش‌آموخته دکتری علوم و مهندسی مرتع، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، ایران. 0000-0002-8433-4387 Journal Article 2026 07 09 <span>Wildfires significantly contribute to land degradation and threaten forest and rangeland ecosystems in arid and semi-arid areas. They reduce vegetation cover, speed up soil erosion, and weaken ecosystem stability. This research focused on modeling wildfire risk distribution and examining how climate change might shift fire-prone zones in the Central Zagros, using the Maximum Entropy (MaxEnt) model. The model was developed using 1,910 wildfire records from 2020 to 2024, along with 14 environmental variables, including bioclimatic factors, topography, land use, and the Normalized Difference Vegetation Index (NDVI). After removing multicollinearity among predictor variables, the MaxEnt model was applied. Climate change impacts were assessed using the HadGEM2-CC and MRI-ESM2-0 General Circulation Models (GCMs) under SSP2-4.5 and SSP5-8.5 scenarios for 2050 and 2070. The model showed strong predictive ability with an AUC of 0.82. Key predictors of wildfire risk included annual precipitation, land use, and slope, which together accounted for 67.9% of the model. About 27.9% of the area was classified as high risk, mainly in the western, northwestern, and central regions of the Central Zagros. Climate projections suggest that climate change may create new fire-prone zones across the region, affecting between 5.87% and 15.58% of the area depending on the climate model and emission scenario. This indicates a spatial shift in wildfire hotspots. The results offer crucial insights for prioritizing management areas, optimizing vegetation fuel control, establishing early warning systems, and planning proactive strategies to prevent land degradation and promote sustainable use of arid and semi-arid ecosystems.</span> <span lang="FA">آتش‌سوزی یکی از مهم‌ترین عوامل تخریب سرزمین و تهدیدکننده بوم‌سازگان‌های جنگلی و مرتعی، </span><span lang="AR-SA">به‌ویژه</span><span lang="FA"> در مناطق خشک و نیمه‌خشک است که با کاهش پوشش گیاهی و تشدید فرسایش خاک، پایداری این بوم‌سازگان‌ها را </span><span lang="AR-SA">تضعیف</span><span lang="FA"> می‌کند. هدف پژوهش حاضر، تعیین پراکنش مکانی خطر آتش‌سوزی و ارزیابی تأثیر تغییر اقلیم بر جابه‌جایی پهنه‌های مستعد آتش‌سوزی در زاگرس مرکزی با بهره‌گیری از مدل بیشینه آنتروپی (</span><span dir="LTR">MaxEnt</span><span lang="FA">) بود. بدین منظور، 1910 رخداد آتش‌سوزی ثبت‌شده در سال‌های 1399 تا 1403 به‌همراه 14 متغیر محیطی شامل عامل‌های زیست‌اقلیمی، توپوگرافی، پوشش زمین و شاخص پوشش گیاهی (</span><span dir="LTR">NDVI</span><span lang="FA">) به‌عنوان متغیر پیش‌بینی کننده استفاده‌شد. پس از حذف هم‌خطی میان متغیرها، مدل بیشینه آنتروپی اجرا و تأثیر تغییر اقلیم با بهره‌گیری از مدل‌های گردش عمومی </span><span dir="LTR">HadGEM2-CC</span><span lang="FA"> و </span><span dir="LTR">MRI-ESM2-0</span><span> <span lang="FA">زیر سناریوهای </span></span><span dir="LTR">SSP2-4.5</span><span lang="FA"> و </span><span dir="LTR">SSP5-8.5</span><span lang="FA"> برای سال‌های 1429 (2050 میلادی) و 1449 (2070 میلادی) بررسی‌شد. نتایج نشان داد که مدل از دقت مناسبی برخوردار بوده و مقدار </span><span dir="LTR">AUC</span><span lang="FA"> برابر با 82/0 به‌دست آمد. متغیرهای بارندگی سالانه، کاربری اراضی و شیب به‌ترتیب عوامل مؤثر بر آتش‌سوزی هستند و در مجموع 9/67% از سهم مشارکت مدل را به خود اختصاص دادند. بر اساس نتایج، حدود 9/27% از منطقه مورد بررسی در طبقه پرخطر قرارگرفت که بیشتر در بخش‌های غرب، شمال غرب و مرکز زاگرس مرکزی متمرکز بود. همچنین، نتایج سناریوهای اقلیمی آینده نشان‌داد که در اثر تغییر اقلیم، نواحی جدید مستعد آتش‌سوزی در بخش‌های مختلف منطقه ظاهر خواهند شد، به‌طوری که وسعت این پهنه‌ها بسته به مدل اقلیمی و سناریوی انتشار، بین 87/5 تا 58/15% متغیر خواهد بود که بیانگر جابه‌جایی مکانی کانون‌های خطر آتش‌سوزی در آینده‌است. نتایج این پژوهش می‌تواند در شناسایی مناطق اولویت‌دار، مدیریت سوخت‌های گیاهی، استقرار سامانه‌های هشدار سریع و برنامه‌ریزی اقدامات پیشگیرانه برای کاهش تخریب سرزمین و مدیریت پایدار بوم‌سازگان‌های خشک و نیمه‌خشک مورد استفاده قرار بگیرد.</span> https://www.jdmal.ir/article_738094_4b19350b4fed70e33fd08f40aa29f6b8.pdf