انجمن علمی مدیریت و کنترل مناطق بیابانی ایران مدیریت بیابان 2476-3985 14 1 2026 05 22 Assessment of Natural and Anthropogenic Drivers of Groundwater Depletion in the Nazdasht Plain, Southern Iran بررسی عوامل طبیعی و انسانی موثر بر افت آب زیرزمینی نازدشت- جنوب ایران 1 20 738531 10.22034/jdmal.2026.2088527.1528 FA سمیرا بناوند دانش‌آموخته کارشناسی ارشد آبخیزداری، گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران. ام البنین بذرافشان استاد، گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران. مهدی بی نیاز استادیار، گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران. مریم عباس زاده دانش‌آموخته دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران. Journal Article 2026 05 11 <span>This study aimed to analyze the natural and human factors influencing groundwater decline in the Nazdasht aquifer in northern Hormozgan Province. Groundwater data from six wells from 2002 to 2017, along with hydroclimatic information such as precipitation, temperature, evaporation, and discharge from regional meteorological and hydrometric stations, were examined. The Mann-Kendall and Pettitt tests, a non-parametric approach, were used to assess variable trends, while isohydric maps helped evaluate spatial changes in aquifer status. Land use changes were analyzed using Landsat satellite imagery with supervised classification to assess human impacts. Results indicated a significant decreasing trend in groundwater levels across the entire Nazdasht area, with declines estimated between about 33 and over 48 meters. The Pettitt test identified a hydrogeological regime shift around 2010-2013. Climatic analysis revealed increasing trends in precipitation, temperature, and evaporation at some stations, while river discharge decreased despite rising precipitation—suggesting reduced baseflow due to lower water tables. Land use and water extraction data indicated that more wells, expanded agriculture, and increased groundwater extraction exerted substantial pressure on the aquifer. Overall, the study shows that human activities, especially agriculture and groundwater pumping, are the primary drivers of water level decline, posing risks of land subsidence and threatening the region’s water resource sustainability.</span> <span lang="FA">پژوهش حاضر با هدف واکاوی عوامل طبیعی و انسانی مؤثر بر افت سطح آب زیرزمینی در آبخوان نازدشت واقع در شمال استان هرمزگان انجام شد. بدین‌منظور، داده‌های تراز آب زیرزمینی شش چاه مشاهده‌ای طی دوره ۱۳۸۱ تا ۱۳۹۶ به همراه داده‌های هیدرواقلیمی شامل بارش، دما، تبخیر و دبی ایستگاه‌های هواشناسی و هیدرومتری منطقه مورد بررسی قرارگرفت. به‌منظور تحلیل روند تغییرات متغیرها از آزمون‌های ناپارامتری من</span><span lang="FA">–</span><span lang="FA">کندال و پتیت استفاده شد و تغییرات مکانی وضعیت آبخوان نیز با استفاده از نقشه‌های هم‌تراز ارزیابی شد. همچنین به‌منظور بررسی نقش عوامل انسانی، تغییرات کاربری اراضی با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای </span><span dir="LTR">Landsat</span><span lang="FA"><span> </span>با روش طبقه‌بندی نظارت‌شده تهیه شد. نتایج نشان داد که سطح آب زیرزمینی در تمامی بخش‌های نازدشت دارای روند کاهشی معنی‌دار بوده است. مقدار افت تجمعی سطح آب زیرزمینی در بخش‌های مختلف آبخوان بین حدود ۳۳ تا بیش از <span> </span></span><span dir="LTR">m</span><span lang="FA">48 <span> </span>برآورد شد. آزمون پتیت نیز وقوع تغییر رژیم هیدروژئولوژیک بین سال‌های ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۲ نشان داد. بررسی متغیرهای اقلیمی نشان داد که بارش، دما و تبخیر در برخی ایستگاه‌های منطقه روند افزایشی داشته در حالیکه دبی رودخانه‌ها با وجود افزایش بارش روندی کاهشی داشته است که بیانگر کاهش جریان پایه در اثر افت سطح ایستابی است. نتایج تحلیل تغییرات کاربری اراضی و داده‌های بهره‌برداری از منابع آب نیز نشان داد که افزایش تعداد چاه‌ها، گسترش فعالیت‌های کشاورزی و افزایش برداشت آب زیرزمینی فشار قابل توجهی بر آبخوان وارد کرده‌است. به‌طور کلی، یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که افت سطح آب زیرزمینی در دشت نازدشت بیشتر ناشی از عوامل انسان‌زاد به‌ویژه توسعه کشاورزی و افزایش برداشت از منابع آب زیرزمینی است و ادامه این روند می‌تواند خطر فرونشست زمین و کاهش پایداری منابع آب منطقه را تشدید کند. </span> https://www.jdmal.ir/article_738531_8808d5bb725903fc537e638c7089d0e8.pdf