توفانهای گردوغبار از پدیدههای جوی و مخاطرۀ زمین-اقلیمی است که موجب اثرهای نامطلوب زیستی، انسانی میشود. بهمنظور بررسی توفانهای گردوغبار در بعد مکان، زمان و مسیریابی آنها از تصاویر ماهوارهای MODIS و مدل HYSPLITاستفادهشد. ابتدا رخدادهای گردوغبار در بازه زمانی 1392 تا 1402 بهطور روزانه از پایگاه Giovanni بررسی شد. سپس تصاویر سنجنده آکوا ماهوارهای مادیس از رخدادهای موردنظر تهیه و شاخص عمق اپتیکی آئروسل (AOD)، مربوط به هر رخداد بهدست آمد. با کاربرد مدل HYSPLITتوفانهای گردوغبار بهروشهای پسگرد و پیشرو مسیریابی شد. نتایج نشان داد کاربری اراضی بایر و تپههای ماسهای دارای بیشترین شاخص AODهستند. سال 1401 بحرانیترین سال با میانگین شاخص (AOD) 36/0 شناسایی شد. تغییرات سری زمانی نشانداد در بازۀ زمانی 1392 تا 1402 تعداد روزهای غبارناک و میانگین شاخص AOD متغیر است و در دورۀ 97-1392 افزایش یافت. اما از سال 1397 تا سال 1399 کاهشی بوده است و سپس تا سال 1401 افزایش یافته است. از سال 1401 تا 1402 نیز کاهشی بوده است. نتایجمدل HYSPLIT نشان داد کشورهای ترکمنستان، افغانستان و پاکستان و در داخل کشور استانهای خراسانجنوبی، کرمان و هرمزگان از منابع تولید گردوغبار ردیابی شدند. بررسی حاضر میتواند مبنایی برای برنامهریزی پروژهها، با هدف مدیریت و کنترل برداشت ذرات گردوغبار در منطقه شمال بلوچستان باشد.
هاشمی,زهره , سارانی,منصور و خسروشاهی,محمد . (1404). تحلیل توفانهای گردوغبار و مسیریابی آنها با بهرهگیری از تصاویر ماهوارهای MODIS و مدل HYSPLIT در منطقۀ شمال بلوچستان ایران. مدیریت بیابان, 13(3), 83-106. doi: 10.22034/jdmal.2026.2075734.1516
MLA
هاشمی,زهره , , سارانی,منصور , و خسروشاهی,محمد . "تحلیل توفانهای گردوغبار و مسیریابی آنها با بهرهگیری از تصاویر ماهوارهای MODIS و مدل HYSPLIT در منطقۀ شمال بلوچستان ایران", مدیریت بیابان, 13, 3, 1404, 83-106. doi: 10.22034/jdmal.2026.2075734.1516
HARVARD
هاشمی زهره, سارانی منصور, خسروشاهی محمد. (1404). 'تحلیل توفانهای گردوغبار و مسیریابی آنها با بهرهگیری از تصاویر ماهوارهای MODIS و مدل HYSPLIT در منطقۀ شمال بلوچستان ایران', مدیریت بیابان, 13(3), pp. 83-106. doi: 10.22034/jdmal.2026.2075734.1516
CHICAGO
زهره هاشمی, منصور سارانی و محمد خسروشاهی, "تحلیل توفانهای گردوغبار و مسیریابی آنها با بهرهگیری از تصاویر ماهوارهای MODIS و مدل HYSPLIT در منطقۀ شمال بلوچستان ایران," مدیریت بیابان, 13 3 (1404): 83-106, doi: 10.22034/jdmal.2026.2075734.1516
VANCOUVER
هاشمی زهره, سارانی منصور, خسروشاهی محمد. تحلیل توفانهای گردوغبار و مسیریابی آنها با بهرهگیری از تصاویر ماهوارهای MODIS و مدل HYSPLIT در منطقۀ شمال بلوچستان ایران. مدیریت بیابان, 1404; 13(3): 83-106. doi: 10.22034/jdmal.2026.2075734.1516
