آشکارسازی و پیش‌بینی تغییرات پوشش اراضی در حوزۀ آبخیز سفیددشت –بروجن با به کارگیری سلول خودکار مارکوف

نوع مقاله : مقالات علمی و پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد بیابان‌زدایی، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.

2 دانشیار، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.

3 استادیار، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.

چکیده

با توجه به گسترش پدیدۀ تخریب سرزمین و لزوم توجه به رصد و مهار این پدیدۀ مخرب، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی روند تغییر پوشش در کاربری‌های مختلف اراضی در حوزه آبخیز سفیددشت- بروجن واقع در استان چهارمحال و بختیاری با استفاده از تلفیق سنجش از دور و مدل‌سازی سلول‌های خودکار مارکوف انجام شد. در آغاز نقشۀ کاربری اراضی سال‌های 1377، 1388 و 1397 تهیه شد. با مقایسۀ نقشه‌های مذکور، تغییر پوشش اراضی در هر یک از مناطق شامل اراضی مرتعی، بدون پوشش (بایر)، کشاورزی و مناطق مسکونی-صنعتی بررسی و آشکارسازی شد. سپس در قالب مدل سلول خودکار مارکوف به پیش‌بینی تغییرهای آینده پرداخته شد. برای پیش‌بینی تغییر برای سال 1407 در آغاز برای سال 1397 از روش مدل سلول خودکار مارکوف مقدار شباهت برای این سال مدل‌سازی شد و سپس با نقشه واقعیت زمینی این سال، مقایسه شد. نتایج هر دو نقشه مقدار شباهت نزدیک به هم را نشان داد و اختلاف اندکی نسبت به هم داشتند. نتایج آشکارسازی تغییرات برای سال‌های 1377 تا 1397 حاکی از کاهش ha  8856 اراضی کشاورزی و کاهش  ha 8094 از اراضی مرتعی در منطقه مورد بررسی می‌باشد. ولی مساحت اراضی بدون پوشش (بایر)،ha  14547 افزایش داشته است. بر اساس پیش‌بینی سال 1407 بیشترین تغییر افزایشی مربوط به اراضی بایر با ha 16476 است. برآوردها نشان می‌دهد ha  1634 از اراضی کشاورزی کاسته خواهد شد. از مجموع مساحت کاهش‌یافته، حدود ha 1410 به اراضی بایر و حدود ha 224 به اراضی مسکونی- صنعتی تبدیل خواهد شد. اراضی مرتعی نیز ha 15835 کاهش یافته که از این مقدار، ha 15145 به اراضی بایر و ha 690 به مناطق مسکونی- صنعتی تبدیل خواهد شد. یافته‌های پژوهش حاضر می‌تواند در برنامه‌ریزی‌های آتی برای منطقه مورد مطالعه مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها