شناسایی روش موفق کاشت تاغ (Haloxylon aphyllum Iljin) در مناطق بیابانی و تأثیر آن بر بهبود ویژگی‌های پوشش گیاهی و خاک در منطقۀ دوسنگی میبد

زارع, علی; حکیم زاده, محمد علی; کریمیان, علی اکبر

doi:10.22034/jdmal.2021.244521

شناسایی روش موفق کاشت تاغ (Haloxylon aphyllum Iljin) در مناطق بیابانی و تأثیر آن بر بهبود ویژگی‌های پوشش گیاهی و خاک در منطقۀ دوسنگی میبد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

علی زارع ¹

محمد علی حکیم زاده ²

علی اکبر کریمیان ²

¹ دانشجوی دکتری مدیریت و کنترل بیابان، دانشکدۀ منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

² دانشیار، دانشکدۀ منابع طبیعی و کویر شناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

10.22034/jdmal.2021.244521

چکیده

تاغ‌کاری و توسعه جنگل‌های دست کاشت در مناطق خشک یکی از کارهای اساسی برای مقابله با بیابان‌زایی است. در پژوهش حاضر روش‌های کاشت گونه سیاه‌تاغ (Haloxylon aphyllum Iljin) از قبیل ریپینگ، هلالی‌آبگیر و حفر چاله و کاشت در خشکه‌رودها در محدودۀ منطقۀ بیابانی آسیاب دوسنگی میبد با شاهد مقایسه شد. به این منظور در هر محدوده چهار نوار (ترانسکت) m300 به‌صورت تصادفی- نظام‌مند (سیستماتیک) در نظر گرفته شد و بر روی هر نوار 15 قطعه (پلات) 10 متر مربعی به‌صورت تصادفی داده‌برداری شد. در هریک از قطعه‌ها ویژگی‌های پوشش گیاهی شامل درصد پوشش گیاهی کل، تراکم، تاج پوشش، شادابی و عمق ریشه‌دوانی تاغ و ویژگی‌های خاک شامل رطوبت، نفوذپذیری و ذخیره کربن درخاک اندازه‌گیری و محاسبه شد. داده‌های جمع‌آوری شده از نظر نرمال بودن با آزمون Shapiro-Wilk بررسی و با استفاده از آزمون‌های تجزیه واریانس یک طرفه و دانکن تجزیه و تحلیل شد. طبق نتایج حاصل از تجزیه واریانس تأثیر تاغ‌کاری با روش‌های مختلف بر تاج پوشش، تراکم، شادابی و عمق ریشه‌دوانی درختچه تاغ و درصد پوشش گیاهی در سطح 1% معنی‌دار است و تأثیر آن بر نفوذپذیری و رطوبت خاک در اردیبهشت ماه در سطح 1% و ذخیره کربن در سطح 5% معنی‌دار است. افزایش تاج پوشش گیاهی به مقدار 5.1%، تراکم 249.7 اصله در هکتار، تاج پوشش تاغ 3.7%، طبقه شادابی 1.5، رطوبت خاک در بهار 1.38% ریشه‌دوانی بیش از 3 متر و نفوذپذیری 8.03 سانتیمتر بر ساعت مربوط به کاشت در خشکه‌رودها بوده که موفقیت نسبی در توسعه پوشش گیاهی منطقه داشته است.

کلیدواژه‌ها

نفوذپذیری خاک

ذخیره کربن

هلالی آبگیر

خشکه‌رود

رطوبت خاک

ریپینگ

20.1001.1.24763985.1400.9.1.5.2

Abtahi, S.M. (2016). Evaluation of increasing the production through selection of appropriate species of range and the influence of different planting methods on the amount of their production (Case study: Shoorab ranges of Kashan). Natural Ecosystems of Iran, 7(1), 45-55. (in Farsi)
American Society for Testing Materials. (1998). Standard Test Method for Particle- Analysis of Soils. D422-63.
Bahmadi, M.H., & Shahryari, A.R. (2016). Effects of different rainfall storage methods on vegetation restoration (Case study: Romeh and Dehno watershed, Nehbandan city). Range and Desert Research, 23(1), 51-57. (in Farsi)
Baghestani, M. N. (2008). Determining Of an Optimum Sample Size For Annual Yield Estimation In The Steppic Rangeland Of Yazd Province. Rangeland, 2, 162-171. (in Farsi)
Baghestani, M. N., & Zarekia, S. (2019). Haloxylonand Haloxylon planting In Desert Areas.Tehran. Research Institute of Forests and Rangelands. (in Farsi)
Bihamta, M.R., & Zare Chahouki, M. A. (2010). Principles of Statistics For The Natural Resources Science. Tehran. Tehran University.(in Farsi)
Delavari, A., Bashari, H., Tarkesh, M., & Mosaddeghi, M. (2017). Effects of small micro-catchment semi-circular bunds on the diversity indices and frequency distribution models in Narron rangelands (Sistan & Baluchistan Province). Rangeland, 11(3), 331-341. (in Farsi)
Dianati, Gh., Naghipour, A., Tavakoli, H., Heydariyan Aghakhani, M., & Afkhami, M. (2010). Influence of enclosure on carbon sequestration of soil and plant biomass in semi-arid Rangelands of North Khorasan. Rangeland, 3(4), 679-668. (inFarsi)
Ebrahimi, M., Arab, M., & Ajorloo, M. (2014). Effects of Enclosure on Ecological Indexes of Rangeland Health Using Landscape Function Analysis Method (Case Study: Jiroft Jbalbarez Rangeland). Rangeland, 8(3), 261- 271. (in Farsi)
Ekhtesasi, M. (2003). Determine of minimum density of Haloxylon seedlings for design wind Breaks tree and control wind erosion in Central Iran. In Proceedings of the first national Conference on saxaul, Iran. PP. 17-19. (in Farsi)
Esfandiari, M., & Ardakani, M. A. H. (2011). Evaluation of active desertification with emphasis on the soil degradation by IMDPA model (Case study: Abadeh-Tashk, Fars). Range and Desert Research, 17(4), 624-631. (in Farsi)
Esfandiari, M., Hakimzadeh, M.A., Jamali, R, & Riahi, A. (2009). Investigation of waste water in Bakhtegan basin using semi lunar pool, 1^st International conference of water crisis, 10-12 March, Zabol University.
Ghasemi, A., & Heydari, A. (2009). Assessment of the effects of flood spreading on soil properties and vegetative characteristics of Nubk, common mesquite and gum Arabic in Tangestan, Boshehr province. Wood and Forestry Science and Technology, 16(4), 59-72. (in Farsi)
Hakimzadeh, M.A. (2014).Assessment of desertification risk in agricultural land in south of Iran. Advanced Biological and Biomedical Research, 2(3), 669 – 681.
Jafari, H.J., Azarnivand, H., Chahouki, M. Z., Jafari, M, & Kargari, E. (2013). Effects of contour furrow on carbon sequestration and nitrogen fixation in Artemisia sieberi rangelands of Semnan province. Range and Desert Research, 20(2), 298-308. (in Farsi)
Jafarian, Z., & Mirjalili, A. (2017). The effect of contour furrow and pitting on increase of vegetation cover in rangelands (Case study: Bolbol region in yazd province). Ecohydrology, 4(2) ,369-377. (in Farsi)
Jangjou, B. M., Delavari, A., & Ganjali, A. (2009). Seeding Perennial Forge Grass, Bromus kopetdaghensis, In Shurblands. Rangeland, 2(4), 314-328. (in Farsi)
KhajeDangolani, S. & Narob, M. C. (2013). Bio-control of bacterial species isolated from diseased citrus fruits by methanolic extracts of weeds in vitro. European Journal of Exprimental Biology, 3(1):694-698.
Khazaei, M., & Shahrivar, A. (2017). Effects of integrating biological and mechanical practices on vegetation cover, soil moisture, runoff and sediment yield (Case Study: Margon region of kohgiloyeh va Boyerahmad province). Rangeland, 11(1), 16-26. (in Farsi)
Krebs, C. J. (1989). Ecological methodology, QH541. 15. S72. K74 1999. New York: Harper & Row.
Mahmoudi, A. A., Zahedi, G., & Etemad, V. (2013). The investigation on the relationship between soil physical and chemical properties and succulence of natural and planted Saxaul (Haloxylon spp)(Case study: Hosseinabad Plain, Southern Khorasan Province). Forest, 4(4), 289-299. (in Farsi)
Mckenzie, N., Ryan, P., Fogarty, P. & Wood, J. (2000). Sampling measurement and analytical protocols for carbon estimation in soil, litter and coarse woody debris. National Carbon Accounting System-Technical Report, 14,17p.
Mesdaghi, M. (1998). Management of Iranian’s rangelands. Astan-e- ghods Publication, Mashhad. 259 pp. (in Farsi)
Mousavi, S. B., Neyshaburi, M., & Feiziasl, V. (2005). Infiltrability and Coefficients of Infiltration Equations Using Double Rings, Rainfall Simulator and Raindrop Methods. Agricultural Scince (University of Tabriz), 15(1), 79-91. (in Farsi)
Rad, M.H., Mirhosseini, S., Meshkat, M. A., & Soltani, M. (2008). Effect of soil moisture on Haloxylon's root development. Forest and Poplar Research, 16(1), 112-123. (in Farsi)
Rad M.H., M.A. Meshkat, M. Soltani, & Mirjalili M.R. (2011). Determination of saxual (Haloxylon aphyllum) water requirements by lysimeter experiments. Arid Biom, 1(3), 14-24. (in Farsi)
Rajaie, S.H., Esmaili, K., Abbasi, A.A., & Ziaei, A.N. (2013). Study Of Permability Changes In Water Spreading Projects.(Case Study: Jajarm Projects). Irrigation And Drainage, 7(1), 114-121. (in Farsi)
Rostami, A., Khavaninzadeh, A., & Bagestani Maybodi, N. (2017). The effect of run off harvesting methods on vegetation condition in arid lands (Case Study: Godar Herisht). Desert Ecosystem Engineering Journal, 6(16), 25-34. (in Farsi)
Roth, K.,R., Schulin, R., Fluhler, H., & Attinger, W. (1990). Calibration of time domain reflectrometry for water content measurement using a composite dielectric approach. Water Resources Research, 26(10), 2267-2273.
Saghari, M., Rostampour, M., Mahmoudi Moghaddam, G., & Chakoshi, B. (2019). Investigation of the Effect of Constructing Small Arc Basins System on Vegetation Composition and Biodiversity in Arid land Ecosystems in the East of Iran (Case study: Rangelands of Sarbisheh, South Khorasan Province). Desert Ecosystem Engineering Journal, 8(23), 33-44. (in Farsi)
Telvari A. R. (1984). Technical report of sand dune fixation in salt plain. Research institute of forests and rangeland press. (in Farsi)
Zare, C. A., Barzegari, F., & Zare, A. (2018). Effect of Yazd-Ardakan afforested Haloxylon aphyllum on ground water resources. Desert Management, 5(10), 87-98. (in Farsi)
Zaremehrjardi, M., Mahdian, M.H. & Barkhordari, J. (2013). In vestigation on the Effects of floodwather spreading on soil infiltration rate (Case study: Floodwater Spreading of Sarchahan, Hormozgan Province). Watershed Management Science and Engineering, 7(20), 1-8. (in Farsi)