پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر برخی عاملهای محیطی بر مقدار مواد مؤثرة گیاه دارویی پونهسای کرک ستارهای -Nepeta asterotricha Rech.f- در هشت رویشگاه استان یزد انجام شد؛ و در پایان بهترین رویشگاه دارویی آن تعیین شد. به این منظور ویژگیهای خاکی در سه تکرار از هر رویشگاه، شامل ازت، فسفر، پتاسیم، اسیدیته، شوری، بافت خاک اندازهگیری شدند. همچنین ویژگیهای توپوگرافی شامل ارتفاع از سطح دریا، شیب و جهت آن در رویشگاهها اندازهگیری گردید. برای بررسی اسانس، نمونههای گیاهی در هشت منطقه با سه تکرار جمعآوری و پس از خشک کردن در شرایط آزمایشگاهی و سایه، اسانسگیری به مدت سه ساعت انجام گرفت. برای بررسی رابطة بین متغیرهای محیطی و مواد مؤثره از تحلیل کاهشی RDA استفاده شد. مقایسة میانگینها با بهرهگیری از آزمون توکی و سطح معنیداری 05/0 انجام شد. 31 ترکیب شیمیایی در مواد مؤثره شناسایی شد که 24 ترکیب در رویشگاههای مختلف با هم اختلاف داشتند. نتایج نشان داد که مواد مؤثره موجود در گونۀ مورد بررسی، از جمله α-Thujene،α-Terpinene، p-Cymene، (Z)-β-Ocimene، γ-Terpinene، terpinen-4-ol، cis-Sabinene hydrate،α-Terpinolene، 4aβ,7α,7aα-nepetalactone و 4aα,7α,7aβ-nepetalactone در دو مرحلة رشد رویشی و گلدهی، و هشت رویشگاه، اختلاف معنیداری در سطح 95 درصد داشتند. در مرحلة رویشی مواد مؤثرة 1,8-Cineole، cis-Sabinene hydrate، trans-Caryophyllene و Limonene و در مرحلة گلدهی، مواد مؤثرة Rose furan epoxide ، 4 aβ,7α,7aα-nepetalactone، α-Pinene، cis-Linalool oxide، α-Terpinolene دارای بیشترین مقدار بودند. در بین متغیرهای محیطی نیز هدایت الکتریکی، پتاسیم، شن و ارتفاع تأثیر بیشتری در مرحلة گلدهی داشتند. از آنجاییکه رویشگاههای دهبالا و تقیآباد دارای شرایط بهتری از نظر این متغیرها بود و مقدار مواد مؤثره اسانس گیاه مورد بررسی در آنها بیشتر بود، بنابراین پیشنهاد میشود از پایههای گیاهی این مناطق برای احیاء مناطقی با شرایط محیطی مشابه استفاده شود. همچنین این رویشگاهها به عنوان رویشگاههای بهینة این گونه در استان یزد تعیین شدند.
جعفریان, زینب, گلدان ساز, مصطفی, صفاییان, روجا, سنبلی, علی, و کارگر, منصوره. (1398). تأثیر عوامل محیطی بر مقدار مواد مؤثرة گیاه Nepeta asterotricha Rech.f با بهرهگیری از روش تحلیل کاهشی. مدیریت بیابان, 7(14), 167-180. https://doi.org/10.22034/jdmal.2020.38666
MLA
جعفریان, زینب, گلدان ساز, مصطفی, صفاییان, روجا, سنبلی, علی, و کارگر, منصوره. "تأثیر عوامل محیطی بر مقدار مواد مؤثرة گیاه Nepeta asterotricha Rech.f با بهرهگیری از روش تحلیل کاهشی", مدیریت بیابان, 7, 14, 1398, 167-180. doi: 10.22034/jdmal.2020.38666
HARVARD
جعفریان زینب, گلدان ساز مصطفی, صفاییان روجا, سنبلی علی, کارگر منصوره. (1398). 'تأثیر عوامل محیطی بر مقدار مواد مؤثرة گیاه Nepeta asterotricha Rech.f با بهرهگیری از روش تحلیل کاهشی', مدیریت بیابان, 7(14), pp. 167-180. doi: 10.22034/jdmal.2020.38666
CHICAGO
زینب جعفریان, مصطفی گلدان ساز, روجا صفاییان, علی سنبلی و منصوره کارگر, "تأثیر عوامل محیطی بر مقدار مواد مؤثرة گیاه Nepeta asterotricha Rech.f با بهرهگیری از روش تحلیل کاهشی," مدیریت بیابان, 7 14 (1398): 167-180, doi: 10.22034/jdmal.2020.38666
VANCOUVER
جعفریان زینب, گلدان ساز مصطفی, صفاییان روجا, سنبلی علی, کارگر منصوره. تأثیر عوامل محیطی بر مقدار مواد مؤثرة گیاه Nepeta asterotricha Rech.f با بهرهگیری از روش تحلیل کاهشی. مدیریت بیابان. 1398;7(14):167-180. doi: 10.22034/jdmal.2020.38666