مدیریت بیابان

مدیریت بیابان

ارزیابی ویژگی‌های میراث جغرافیایی و بیوژئوتوریستی مناظر به منظور توسعۀ بوم‌گردی در تالاب‌های بین‌المللی هرمزگان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
منیره اشرفی 1
عباس مرادی 2
محمد اکبریان 3
مرضیه رضایی 4
1 کارشناسی ارشد اکوتوریسم، دانشگاه هرمزگان، هرمزگان، بندرعباس، ایران
2 استادیار برنامه‌ریزی و مدیریت محیط، گروه علوم جغرافیایی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران
3 استادیار گروه علوم جغرافیایی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران
4 عضو هیات علمی گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه هرمزگان، هرمزگان، بندرعباس، ایران
10.22034/jdmal.2024.2025472.1457
چکیده
در توسعه صنعت گردشگری، سریع­ترین رشد در بخش بوم‌گردی (اکوتوریسم) بوده که بین 2.5 تا 7% سریع‌تر از دیگر بخش‌های گردشگری توسعه‌یافته است. تالاب‌های ایران با سطحی حدود ha3 میلیون یکی از مهم‌ترین مکان‌های گردشگری کشور هستند. در این میان تالاب آذینی با وسعت ha28000به‌عنوان تالاب گرمسیری در بیابان ساحلی شرق استان هرمزگان به‌واسطه داشتن مناظر زیبا، موقعیت خاص جغرافیایی، زیستگاه غنی پرندگان و جانوران، از جاذبه‌های بیوژئوتوریستی ویژه­ای برخوردار است. پژوهش حاضر باهدف ارزیابی ویژگی‌های میراث جغرافیایی و بیوژئوتوریستی سیمای طبیعی تالاب‌های بین‌المللی هرمزگان به‌منظور توسعه بوم­گردی تالابی انجام شد. با استفاده از روش ترکیبی اسنادی-میدانی تالاب بین‌المللی آذینی واقع در شهرستان سیریک استان هرمزگان، مناظر سطح‌بندی و 8 معیار فاصله از محدودۀ حفاظت‌شده تالاب، دسترسی به شبکه برق، فاصله از جاده اصلی، کاربری و پوشش اراضی، فاصله از مراکز انتظامی، تنوع و تعدد جاذبه مناظر، دسترسی به نقاط جمعیتی و فاصله از گسل در نظر گرفته و با استفاده از مدل FUZZY-ANP محدوده از نظر تناسب مناظر پهنه‌بندی شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که سطح‌بندی تناسب توسعۀ گردشگری قلمرو انتخابی حاکی از آن بود که از کل وسعت محدوده، حدود 31% آن یا Km2117 دارای شرایط تناسب مطلوب، 36% آن(Km2136) دارای شرایط تناسب متوسط و 33% (Km2123) دارای وضعیت نامناسب است. با توجه به یافته‌های پژوهش باید گردشگری تالاب، متناسب با ظرفیت برد منطقه هم‌زمان با آموزش استفاده از طبیعت و حفظ محیط‌زیست توسعه یابد.
کلیدواژه‌ها
بوم‌سازگان ماندابی
پرندگان
فازی
مناظر
جاذبه طبیعی
موضوعات
  1. Agnes, D., Akbar Nandatama, A., Isdyantoko, B. A., Nugraha, F. A., Ghivarry, G., Aghni, P., ChandraWijaya, R. & Widayani, P. (2016). Remote sensing and GIS-based site suitability analysis for tourism development in Gili Indah, East Lombok. 2nd International Conference of Indonesian Society for Remote Sensing (ICOIRS), 47, 1-4.
  2. Amini, M. (2020). The Effect of Electricity Transmission Lines on Urban and Human Environment. Human and Environment, 18(1), 49-56.
  3. Ashrafi Alawijeh, M., Moradi, A. & Akbarian, M. (2022). Development of ecotourism in the protected area of Azini wetland in the east of Hormozgan with emphasis on the concept of environmental range capacity. Master's thesis, Hormozgan University, 80 pages. [In Persian]
  4. Bagherzadeh Homaii, M., Mahdavi, R. & Rezaei, M. (2020). Coastal Deserts Management by Assessing the Land Suitability of Mangrove Wetland Ecosystems in Attracting Tourists. Desert Management, 15(1), 191-204. DOI: 22034/JDMAL.2020.44932 [In Persian]
  5. Baubekova, , Ahrari, A. H., Etemadi, H., Klöve, B., Torabi Haghighi, A. (2024). Environmental flow assessment for intermittent rivers supporting the most poleward mangroves. Science of the Total Environment, 167981. DOI: https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2023.167981
  6. Bunruamkaew, K. H. & Murayama. Y. (2011). Site suitability evaluation for ecotourism using GIS & AHP: a case study of Surat Thani province Thailand. Procedia Social and Behavioral Sciences, 21, 269-278. DOI: 10.1016/j.sbspro.2011.07.024
  7. Cham Cham, A., Rezai, M., Esmaillpoor, Y. (2024). Estimating the Potential and Factors Affecting Desert Tourism in Protected Areas of Coastal Deserts (Case study: Hemag Protected Area of Hormozgan). Desert management, 11(4), 83-96. DOI: 22034/JDMAL.2024.2022639.1453
  8. Cronbach, L. J., (2004). My current thoughts on coefficient alpha and successor procedures. Educational Psychological Measurement, 64(3), 391-418.
  9. Dehdar Dargahi, M. & Makhdoum, M. (1998). Arasebaran forest land preparation, Journal of Environmental Studies, 26(1), 25-34. [In Persian]
  10. Farashi kahnooj, V., Rezai, M., Mahdavi, R., Moslehi, M., Eskandari, S. (2023). Effect of dieback on the vegetative, chemical and physiological status of mangrove forests, Iran. Journal of Arid Land, 15(11), 1391–1404. DOI: https://doi.org/10.1007/s40333-023-0031-6
  11. Fraser, D. M., (1999). Delphi technique: one cycle of an action research project to improve the pre-registration midwifery curriculum. Nurse Education Today, 19(6), 495-50.
  12. Farazmand, A., Arzani, H., Javadi, S. A. & Sanadgol, A. A. (2019). Determination the factors affecting rangeland suitability for livestock and wildlife grazing. Applied Ecology and Environmental, 17(1), 317-329. DOI: http://dx.doi.org/10.15666/aeer/1701_317329.
  13. Geneletti, D. & Dorje, D. (2009). Environmental impact assessment of mountain tourism in developing regions: A study in Ladakh, Indian Himalaya. Environmental Impact Assessment Review, 29, 229-242. DOI:1016/j.eiar.2009.01.003
  14. Gomaa, D. (2013). Suitability Analysis for Tourist Infrastructures Utilizing Multi-Criteria GIS: A Case Study in Al-Hada. International Journal of Geomatics and Geosciences, 4(2), 313-324.
  15. https://irimo.ir
  16. https://ers.cr.usgs.gov/log
  17. Hakim, L., Siswanto, D. & Makagoshi, N. (2017). Mangrove conservation in east Java: the ecotourism development perspectives. Journal of Tropical Life Science, 7(3), 277-285. DOI: https://doi.org/10.11594/jtls.07.03.14
  18. Hormozgan Land Survey Plan Report, (2019). GIS and Remote Sensing Unit, Hormozgan cost Program Organization, p.86, [In Persian].
  19. Hosseini, S.T., Momeni, E. & Kamkar, M. (2020). Disciplinary strategies for tourism development. Journal of National Security, 10(37), 451-472. DOI: 1001.1.33292538.1399.10.37.14.7 [In Persian]
  20. Javadi, S. A., Arzani, H., Zandi Esfahani, E. & Shadkami, M. J. (2010). The study of rangeland suitability for outdoor recreation and tourism purpose using geographic information system (GIS). International Conferences on Cartography and GIS. 3nd International Conferences on Cartography and GIS. Nessebar. Bulgaria.
  21. Jesarti, A. and Aghaei, A. (2013). The role of improving security in the development of tourism in Ardabil province. Journal of Police Geography, 2(5), 148-125. DOI: 1001.1.2345332.1400.9.2.8.2 [In Persian]
  22. Liu, J., (1988). Hawaii Tourism to the year 2000: A Delphi Forecast. Tourism Management, 9(4), 79-290.
  23. Nastaran, M. & Hajehforosh Nia, Sh. (2012). Application of GIS for Evaluating Ecotourism Potential of Protected Area (Case study: Ghamishloo Wildlife Refuge). Geography and Environmental Planning Journal, 46(2), 173-188. [In Persian].
  24. Pirmohamadi, Z., Jahangeir Feghhi, J., Zahedi Amiri, Gh. & Sharifi, M. (2010). Environmental capability evaluation appropriate to ecotourism in Zagros forests (Case study: Saman-e-orfie Cham-Haji of Kakareza forest in Lorestan Province). Iranian Journal of Forest and Poplar Research, 18(2), 230-241. [In Persian]
  25. Rabiei, J., Khademi, M. S., Bagherpour, S., Ebadi, N., Karimi, A., & Ostad-Ali-Askari, K. (2022). Investigation of fire risk zones using heat–humidity time series data and vegetation. Applied Water Science, 12(9), 1–12. DOI: https://doi.org/10.1007/s13201-022-01742-z
  26. Regional Water Joint Stock Company of Hormozgan Province. (2016). Studies to determine the limit of the bed and the boundary of international wetlands of Shur, Shirin, Minab and Vegs. 150 pages.
  27. Rezaei, M., Arzani, H., Azarnivand, H., Najafi Shabankare, K. & Mahdavi. R. (2018). Assessing the ability of dry and semi-arid rangelands to use tourism in Hormozgan, Rangeland, 1, 73-82. DOI: 1001.1.20080891.1396.11.1.9.6 [In Persian]
  28. Rezaei, M. & Moslemi, H. (2021). Spatial distribution of proper region for recreation tourism utility emphasize identifying xerophyte herbivores and carnivores wild life corridor in desert region. The Journal of Geographical Research on Desert Areas, 9 (1), 1-19. [In Persian]
  29. Sour, A. & Heidari Alamdarloo. E. (2012). Determination of tourism merit of Poshtkuh rangelands in Yazd using GIS. Natural Ecosystems of Iran, 2, 71-84. [In Persian]
  30. Sirik International Wetland Protection Plan Report, (2021). Studies and Planning Office, Natural Resources office of p.164. [In Persian].
  31. Studies and Planning Office, (2022). Iran Oil Exploration Organization.
  32. Statistics Center of Iran, (2015). Population of Iranian Cities. https://amar.org.ir/population-and-migration
  33. Ziai, M., Bani kamali, S. & Sharifikia, M. (2011). Ecological potential evaluating and categorize proper region for ecotourism (Case study: Minodasht). Planning and space evaluating Journal, 15(4), 109-128. [In Persian]
مدیریت بیابان
دوره 12، شماره 2 - شماره پیاپی 30
6 مقاله
تابستان 1403
صفحه 65-82

  • تاریخ دریافت 07 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری 22 تیر 1403
  • تاریخ پذیرش 05 خرداد 1403