مدیریت بیابان

مدیریت بیابان

بررسی سازگاری اولیه گیاهان در سطوح مختلف شوری در کانون گردوغبار 4 خوزستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
معصومه موقری 1
بیژن خلیلی مقدم 2
لیلا خلاصی اهوازی 3
اشکان یوسفی 4
امین ذرتی پور 5
معصومه فروزانی 6
سید عطاالله سیادت 7
زینب حزباوی 8
محمد حسن صالحه شوشتری 9
1 استادیار گروه مهندسی طبیعت، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان
2 دانشیار گروه علوم و مهندسی خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان
3 کارشناس اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان خوزستان
4 کارشناس آزمایشگاه، گروه علوم و مهندسی خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان
5 دانشیار گروه مهندسی طبیعت، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان
6 دانشیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان
7 استاد بازنشسته گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان
8 دانشیار گروه مهندسی مرتع و آبخیزداری، دانشگاه محقق اردبیلی
9 کارشناس بازنشسته مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان
10.22034/jdmal.2024.2026258.1459
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی استقرار، زنده‌مانی و برخی ویژگی­‌های نهال‌های شش گونه گیاهی در 3 سطح شوری کم (dS/m15-0) ، متوسط (dS/m60-16) و زیاد (dS/m105-61) در کانون گردوغبار جنوب و جنوب شرق اهواز (شماره 4)، در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی با 48 تکرار انجام شد. درمجموع تکرارها و تیمارها تعداد 864 پایه نهال از 6 گونه گیاهی شور‌گز Delile ex Desv. Tamarix passerinoides، گز شاهی L. Tamarix aphylla، سریم L. Lycium depressum، کهور پاکستانی (آمریکایی) SW. DC. Prosopis juliflora، اکالیپتوس Dehnh. Eucalyptus camaldulensis و اشنان Seidlitzia rosmarinus Bunge ex Boiss.  کشت شد. در فاصله­‌های زمانی مشخص، زنده‌مانی و شاخص‌های ارتفاع، قطر بزرگ و کوچک تاج پوشش و قطر یقه گیاهان اندازه‌گیری شد. برای مقایسه ویژگی­‌های مورد بررسی از آزمون تجزیه واریانس یک‌طرفه و روش LSD استفاده شد. نتیجه حاکی از آن بود که گونه‌های گز شاهی، شورگز، اشنان و کهور پاکستانی به‌­ترتیب با میانگین زنده‌مانی 95.8%، 91.6%، 81.9% و 75.6%، قدرت بیشتری برای حضور در شرایط نامساعد محیطی این منطقه دارند. گونه اکالیپتوس باوجود عدم زنده‌مانی در شوری زیاد و زنده‌مانی بسیار کم (6.2%) در شوری متوسط، در منطقه شوری کم، زنده‌مانی 66.6% را نشان داد که در شرایط پرتنش منطقه مقدار قابل‌قبولی است. درحالی‌که گونه سریم با توجه به عدم زنده‌مانی در شوری زیاد و میانگین زنده‌مانی کم (27%) در شوری کم در پروژه‌های احیای زیستی (بیولوژیک) در شرایط بوم­‌شناختی مشابه این منطقه قابل توصیه نبود. ارتفاع همه گونه‌های موردبررسی و تاج پوشش همه آن‌ها به‌غیراز گونه کهور پاکستانی در سطوح مختلف شوری دارای اختلاف معنی‌دار بود؛ بنابراین با توجه به نتایج پژوهش حاضر و باوجوداینکه کاشت گیاهان بومی گز شاهی، شورگز و اشنان در اراضی این منطقه موفقیت‌آمیز بوده است می‌توان این گونه‌ها را در پروژه‌های نهال‌کاری در مناطقی با شرایط اکولوژیک مشابه به‌جای گونه غیر‌بومی کهور پاکستانی توصیه کرد.
کلیدواژه‌ها
احیای زیست
کانون گردوغبار
جنوب و جنوب شرق اهواز
کهور پاکستانی
گونه بومی
موضوعات
  1. Abbasi, A., & Malayeri, M. R. (2019). Comparative study of sandstorm properties in Iran and the world in terms of particle size and material. Environmental Researches, 9(18), 53-65. [In Persian]
  2. Adams, M.A., Richter, A., Hill, A.K., & Colmer, T.D. (2005). Salt tolerance in Eucalyptus: identity and response of putative osmolytes. Plant, Cell and Environment, 28(6), 772-787. DOI: 10.1111/j.1365-3040.2005.01328.x
  3. Akbarian, M., & Biniaz, M. (2011). Evaluation of plant species used in wind erosion control (Case Study Jask city, Hormozgan province. Environmental Erosion Research, 1(2), 29-42. [In Persian]
  4. Al-Jumaily, K.J., & Ibrahim, M. K. (2013). Analysis of synoptic situation for dust storms in Iraq. Energy and Environment, 4(5), 851-858.
  5. Amiri, M., Solaimani, K., & Miryaghoubzadeh, M. (2013). Fuzzy classification for mapping invasive species from multispectral imagery. Indian Society of Remote Sensing, 41, 749-755. DOI: 10.1007/s12524-013-0261-8
  6. Amiri, M., Moslemi, S.M., Tarkesh Esfahani, M., & Shafiezadeh, M. (2023). Ensemble modelling of the potential invasion of Prosopis juliflora (SW.) DC in Makuran region. Environmental Sciences, 21(1), 205-224. DOI: 48308/ENVS.2023.1148 [In Persian]
  7. Arami, S.A., Ownegh, M., Mohammadian Behbahani, A., Akbari, M., & Zarasvandi, A. (2018). The analysis of dust hazard studies in southwest region of Iran in 22 years (1996-2017). Journal of Spatial Analysis Environmental Hazarts, 5(1), 39-66. DOI: 29252/jsaeh.5.1.39  [In Persian]
  8. Arif, A., Ashraf, I., Hussain, M.S., & Iqbal, R. (2024). Salinity tolerance and reclamation potential of two widely distributed subtropical tree species. Pakistan Journal of Botany, 56(4), 1-7. DOI:30848/PJB2024-4(14)
  9. Assarehzadegan, M.A., Khodadadi, A., Amini, A., Shakurnia, A.H., Marashi, S.S., Ali-Sadeghi, H., Zarinhadideh, F., & Sepahi, N. (2015). Immunochemical characterization of Prosopis juliflora pollen allergens and evaluation of cross-reactivity pattern with the most allergenic pollens in tropical areas. Iranian Journal of Allergy and Asthma Immunology, 14(1), 74-82. [In Persian]
  10. Ataiee, H., & Ahmadi, F. (2010). The dust as one of the environmental problems of the Islamic world case study: Khuzestan Province. The Fourth International Congress on Islamic Geographers, Zahedan, Iran. 132p. [In Persian]
  11. Azizi, G., Shamsipour, A., Miri, M., & Safarrad, T. (2012). Statistic and synoptic analysis of dust phenomena in west of Iran. Journal of Environmental Studies, 38(3), 123-134. DOI: 22059/JES.2012.29154 [In Persian]
  12. Bestelmeyer, B.T., Ward, J.P., Herrick, J.E., & Tugel, A.J. (2006). Fragmentation effects on soil aggregate stability in patchy arid grassland. Rangeland Ecology & Management Journal, 59(4), 406 - 415. DOI: 2111/05-180R1.1
  13. Cha-um, S., & Kirdmanee, C. (2008). Assessment of salt tolerance in Eucalyptus, rain tree and thai neem under laboratory and the field conditions. Pakistan Journal of Botany, 40(5), 2041-2051. DOI: 1023/A:1024474813116
  14. Corney, H.J., Sasse, J.M., & Ades, P.K. (2003). Assessment of salt tolerance in Eucalyptus using chlorophyll fluorescence attributes. New forests, 26(3), 233-246. DOI: 1023/A:1024474813116
  15. Dargahian, F., Lotfinasabasl, S., & Khosroshahi, M. (2019). Analysis of the role of internal dust sources in creating critical conditions in Ahvaz with an emphasis on the southeastern area. Iranian Journal of Forest and Range Protection Research, 16(2), 157-170. DOI: 22092/IJFRPR.2019.118689 [In Persian]
  16. Darvishi Khatooni, J., Narimisa, S., Abasaghi, F., Mohammadi, A., Hamdollahi, M., Salehipour Milani, A., & Asgharipour Dashtbozorg, N. (2017). Composition and source of dust entering Khuzestan province from an external origin. Environmental Sciences, 15(2), 93-110.  [In Persian]
  17. Dinarvand, M., Keneshloo, H., & Fayyaz, M. (2018). Vegetation of dust sources in Khuzestan Province. Iran Nature, 3(3), 32-42. DOI: 22092/IRN.2018.116781 [In Persian]
  18. Fazlollahi Mohammadi, M., Najafi, A., Soleimani, A., Ezati, S., & Sepahvand, A. (2014). Selection of the most suitable species in order to forestation in southern Zagros forests using AHP & TOPSIS techniques. Ecology of Iranian Forest journal, 2(4), 45-55. [In Persian]
  19. Ghorbanian, D., Ghodrati, M., Sharafieh, H., Mozafari, M., & Moslem, A. (2012). Comparison of cultivation and establishment of different xerophyte species for restoration and enhancement of vegetation in arid lands. Iranian Journal of Range and Desert Research, 19(3), 443-456. DOI: 22092/IJRDR.2012.3790 [In Persian]
  20. Goudie, A.S. (2014). Review desert dust and human health disorders. Environment International, 63, 101-113. DOI: 1016/j.envint.2013.10.011
  21. He, Q., Yang, X., Mamtimin, A., & Tang, S.H. (2011). Impact factors of soil wind erosion in the center of Taklimakan Desert. Journal of Arid Land, 3(1), 9-14. DOI: 3724/SP.J.1227.2011.00009
  22. Heidarian, P., Azhdari, A., Jodaki, M., Darvishi Khatooni, J., & Shahbazi, R. (2017). Identifying interior sources of dust storms using remote sensing, GIS and geology (case study: Khuzestan province). Scientific Quarterly Journal of Geosciences, 27(105), 33-46. DOI: 22071/gsj.2017.53928 [In Persian]
  23. Heydarnezhad, S., Ranjbarfordoei, A., & vali, A. (2015). The Study of changes Photosynthetic Pigment Content, Chlorophyll fluorescence Parameters and Nutrients in Saltwort Plants (Seidlitzia rosmarinus) under Salt Stress. Plant Process and Function, 4(13), 37-45. [In Persian]
  24. Heydarnezhad, S., & Ranjbar fordoei, A. (2022). Effects of salt stress on growth characteristics and ion accumulation in saltwort plants (Seidlitzia rosmarinus). Desert Ecosystem Engineering, 3(4), 1-10. [In Persian]
  25. Jahantigh, M. (2014). The assessment of vegetation changes and their impact on wind erosion in arid areas (Case Study: north of Sistan). 2nd National Conference on desert Management and Approach on arid areas and desert, Semnan, Iran [In Persian]
  26. Javanshir, K., Dastmalchi, H., & Emarati, A. (1997). Ecological and physiological study on Haloxylon aphyllum, Haloxylon persicum, Populus euphratica and Tamarix aphylla in deserts of Iran. Journal of Desert, 1(1-4), 67-79. [In Persian].
  27. Karimi, G., Ghorbanli, M.L., Heidari, H., & Asareh, M. (2007). Investigation of salt tolerance mechanism in range speices of Atriplex verrucifera (M.B). Pajouhesh-va-Sazandegi, 19(3), 42-48. [In Persian]
  28. Khosroshahi, M. (2013). Estimating water requirement of Prosopis juliflora at different habitats of Persian Gulf - Aman Sea region of Iran. Iranian Journal of Forest and Poplar Research, 21(2), 300-315. DOI: 22092/IJFPR.2013.3859 [In Persian]
  29. Laeuchi, A., & Luettge, U. (2002). Salinity. Netherlands: Kluwer Academic Publishers, 341 pages.
  30. Levin, N., Kidron, G.H., & Ben-Dor, E. (2006). The spatial and temporal variability of sand erosion across a stabilizing coastal dune field. Sedimentology, 53(4), 697-715. DOI: 1111/j.1365-3091.2006.00787.x
  31. Linders, T.E.W., Schaffner, U., Eschen, R., Abebe, A., Choge, S.K., Kigatu, L., Mbaabu, P.R., Shiferaw, H., & Allan, E. (2019). Direct and indirect effect of invasive species: Biodiversity loss is a major mechanism by which an invasive an invasive tree affects ecosystem functioning. Ecology, 107(6), 2660-2672. DOI: 1111/1365-2745.13268
  32. Madani, S., Ravanbakhsh, M., & Panahandeh, M. (2017). A review of the assessment and management of the ecological risk of invasive plants. Environmental Research and Technology. 2(2), 25-33. DOI: 29252/.2.2.25 [In Persian]
  33. McCary, M.A., Mores, R., Farfan, M.A., & Wise, D.H. (2016). Invasive plants have different effects on tropical structure of green and brown food webs in terrestrial ecosystems: a meta-analysis. Ecology Letters, 19(3), 328-335. DOI: 1111/ele.12562
  34. Mehrabian, A., Khajoei Nasab, F., Naghizadeh, S., & Malek Mohammadi, L. (2021). Distribution patterns of introduced plants of Iran. Applied Ecology, 35(3), 115-157. [In Persian]
  35. Mirdavoodi, H. (2014). Investigation on growth characteristics and establishment of range species in steppe regions of Markazi province. Iranian Journal of Range and Desert Research, 21(1), 165-175. DOI: 22092/ijrdr.2014.8088 [In Persian]
  36. Mirdavoodi, H. (2014). Investigation on the feasibility of cultivation, establishment and forage quality of four halophytes in Arak Meyghan playa, Iran. Iranian Journal of Range and Desert Research, 21(2), 283-294. DOI: 22092/ijrdr.2014.11369[In Persian]
  37. Mwuangi, E., & Swallow, B. (2005). Invasive Prosopis juliflora and local livelihoods; case study from the lake Baringo of Kenya. Working Paper Series, World Agroforestry Centre. 69 pages.
  38. Nadjafi–Tireh–Shabankareh, K., Jalili, A., & Asadpoor, R. (2014). Investigation on invasion effects of Prosopis juliflora (SW.) DC. Journal of Arid Biome, 4(1), 54-64. [In Persian]
  39. Niknam, S.R., & McComb, J. (2000). Salt tolerance screening of selected Australian woody species- a review. Forest ecology and management. 139(1–3), 1-19. DOI: 1016/S0378-1127(99)00334-5
  40. Ohrtman, M.K., & Lair, K.D. (2013). Tamarix: A Case Study of Ecological Change in the American West. United States of America: Oxford University Press, 488pages 
  41. Panda, R.M., Behera, M.D., & Roy, P.S. (2018). Assessing distributions of two invasive species of contrasting habits in future climate. Journal of Environmental Management, 213, 478-488. DOI: 1016/j.jenvman.2017.12.053
  42. Pasiecznik, N.M., Harris, P.J.C., & Smith, S. (2003). Identifying tropical Prosopis species: A Field Guide. Henry Doubleday Research Association, United Kingdom, 36 pages.
  43. Qureshi, H., Arshad, M., & Bibi, Y. (2014). Invasive flora of Pakistan: a critical analysis. International Journal of Biosciences, 4(1), 407- 424. DOI: 12692/ijb/4.1.407-424
  44. Rashki, A., Kaskaoutis, D. G., Goudie, A. S., & Kahn, R. A. (2013). Dryness of ephemeral lakes and consequences for dust activity: The case of the Hamoun drainage basin, southeastern Iran. Science of the total environment, 463–464, 552-564. DOI: 1016/j.scitotenv.2013.06.045
  45. Research Institute of Forests and Rangelands. (2017). Report of the comprehensive study on the dust hotspot of Khuzestan, The first phase: Dust hotspot in the south and southeast of Ahvaz, 394 pages. [In Persian]
  46. Rezazadeh, M., Irannejad, P., & Shao, Y. (2013). Climatology of the middle dust events. Aeolian Research, 10,103-109. DOI: 1016/j.aeolia.2013.04.001
  47. Sadeghzadeh Hallaj, H.M., Azadfar, D., & Mirakhori, R. (2015). Growth performance of various population of salt cedar in saline-alkaline soils. Journal of Wood and Forest Science and Technology, 22(1), 151-165. [In Persian]      
  48. Sharifian Bahraman, A., Sepehry, A., & Barani, H. (2020). Plant responses to individual and combined effects of abiotic stress: Lycium depressum vegetative parameters under salinity and drought. Journal of Rangeland Science, 10(3), 228-243.
  49. Sharifian Behrman, A., Sepehri, A., & Barani, H. (2021). Investigating the physical and chemical characteristics of the soil of the habitat of the species Kam Tigh in the saline and alkaline pastures of the north of Golestan province. Journal of Plant Ecosystem Protection, 9(2), 62-47. DOI: 22067/JSW.2022.76508.1163 [In Persian]
  50. Suter-Burri, K., Gromke, C.H., Leonard, K.C., & Graf, F. (2013). Spatial patterns of aeolian sediment deposition in vegetation canopies: Observations from wind tunnel experiments using colored sand. Aeolian Research, 8, 65-73. DOI: 1016/j.aeolia.2012.11.002
  51. Tavakoli niya, A., Assareh, M.H., Shariat, A., & Bakhshi -Khaniki, GH.R. (2016). Effects of salinity stress on morphological and physiological parameters in three Eucalyptus species. Iranian Journal of Rangelands and Forests Plant Breeding and Genetic Research, 24(1), 42-53. DOI: 22092/IJRFPBGR.2016.106166 [In Persian]
  52. Xu, L., Liu, H., Chu, X., & Su, K. (2006). Desert vegetation pattern at the northern foot of Tianshan mountains: The role of soil conditions. Flora - Morphology, Distribution, Functional Ecology of Plants, 201(1), 44-50. DOI: 1016/j.flora.2005.04.003
  53. Yuzhang, L., Guangrong, D., & Changzi, L., (1992). Study on some factors influencing soil erosion by wind tunnel experiment. Journal of Desert Research, 12(4), 41–49.
مدیریت بیابان
دوره 12، شماره 2 - شماره پیاپی 30
6 مقاله
تابستان 1403
صفحه 33-48

  • تاریخ دریافت 21 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری 25 تیر 1403
  • تاریخ پذیرش 27 تیر 1403