مدیریت بیابان

مدیریت بیابان

مدل‌سازی مطلوبیت زیستگاه جبیر با بهره‌گیری از مدل آنتروپی بیشینه در منطقۀ حفاظت‌شده هرمود استان فارس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
برهان یوسفی 1
علی جعفری 2
علی اصغر نقی پور 3
1 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد مهندسی محیط‌زیست، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.
2 دانشیار گروه مهندسی محیط‌زیست، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.
3 استادیار گروه مهندسی طبیعت، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.
10.22034/jdmal.2024.2028666.1465
چکیده
در پژوهش حاضر مطلوبیت زیستگاه جبیر با نام علمی Gazella bennettii shikarii با بهره­‌گیری از مدل آنتروپی بیشینه در منطقه حفاظت‌شده هرمود تعیین شد. برای اجرای مدل‌ بر اساس 45 نقطه حضور گونه از چهار گروه متغیر محیطی شامل اقلیمی، توپوگرافی، پوشش‌گیاهی و فاصله از عوامل انسان‌ساخت بهره­‌گیری شد. همه داده‌ها به‌­همراه نقاط حضور گونه برای مدل‌سازی به نقشه با فرمت یکسان تبدیل و وارد نرم‌افزار آنتروپی بیشینه شدند. مدل با 10000 نقطه پس‌زمینه و بیشینه 15 اجرا شد. از شاخص سطح زیر منحنی نمودار ROC برای ارزیابی نتایج مدل و از آزمون جک‌نایف برای تعیین اهمیت هر یک از متغیرهای محیطی در پیش‌بینی مطلوبیت زیستگاه گونه استفاده شد. بر اساس نتایج آزمون جک‌نایف و جدول سهم نسبی متغیرها، متغیرهای فاصله از روستا، پوشش گیاهی، شیب و میانگین دمای روزانه به ترتیب با 41.1%، 16.6%، 13.7% و 10.3% دارای بیشترین اهمیت در پیش‌بینی مطلوبیت زیستگاه گونه بودند. مساحت زیستگاه‌های مطلوب و نامطلوب به ترتیب 17.6% و 82.4% از کل منطقه مطالعاتی برآورد شد. سطح زیر منحنی برابر 0.87 نشان‌دهندۀ دقت زیاد مدل در تعیین زیستگاه‌های مطلوب و نامطلوب گونه است. با توجه به تأثیر فاصله از روستا در تعیین مطلوبیت زیستگاه گونه جبیر، آموزش و افزایش فرهنگ محیط زیستی روستائیان ساکن در داخل و مجاور منطقه مورد مطالعه به‌عنوان راهکار مدیریتی ضروری پیشنهاد می‌شود.
کلیدواژه‌ها
مدل‌سازی پراکنش گونه‌ای‌
متغیرهای محیطی
متغیرهای انسانی
منحنی‌های پاسخ گونه‌ای

موضوعات

  1. Adibi, M.A., Karami, M. & Kaboli, M. (2014). Study of seasonal changes in habitat suitability of Caracal (Caracal schmitzi, Maschie, 1812) in the central desert of Iran. Journal of Biodiversity and Environmental Sciences, 5, 95-106.
  2. Akbari, H., Habibipoor, A. & Mousavi, J. (2013). Investigation on habitat preferences and group sizes of Chinkara (Gazella bennettii) in Dareh-Anjeer wildlife refuge, Yazd province. Iranian Journal of Applied Ecology, 2(3), 81-90. DOI: 1001.1.24763128.1392.2.3.7.0. [In Persian]
  3. Akbari, H., Moradi, H.V., Sarhangzadeh, J. & Shams Esfandabad, B. (2014). Population status, distribution, and conservation of the Chinkara, Gazella bennettii, in Iran (Mammalia: Bovidae). Zoology in the Middle East, 60(3), 189-94. DOI: 1080/09397140.2014.944425.
  4. Behrouzi-Rad, B., Hassanzadeh-Keyabi, B. & Akbari, H. (2010). Social organization and reproductive behavior of goitered Gazelle (Gazella subgutturosa) in Kalmand-Bahadoran area, Yazd. Journal of Natural Environmental Science.;63(1), 15-22. [In Persian]
  5. Chammem, M., Selmi, S., Nouira, S. & Khorchani, T. (2008). Factors affecting the distribution of dorcas gazelle. Journal of Zoology. 275(2), 146-152. DOI: 1111/j.1469-7998.2008. 00421.x
  6. Dookia, S. & Jakher, G.R. (2007). Food and feeding habit of Indian gazelle (Gazella bennettii) in the Thar desert of Rajasthan. Indian Forester, 133(10), 1327-1340. DOI:36808/if/2007/v133i10/1598
  7. Elith, J. & Leathwick, J.R. (2009). Species Distribution Models: Ecological Explanation and Prediction Across Space and Time. Annual Review of Ecology, Evolution and systematics, 40, 677–697. DOI: 1146/annurev.ecolsys.110308.120159
  8. Elith, J., Phillips, S.J., Hastie, T., Dudík, M., Chee, Y.E. & Yates, C.J. (2011). A statistical explanation of MaxEnt for ecologists. Diversity and Distributions. 17(1), 43-57. DOI: 1111/j.1472-4642.2010. 00725.x
  9. Eskildsen, A., le Roux, P.C., Heikkinen, R.K., Høye, T.T., Kissling, W.D., Pöyry, J., Wisz, M.S. and Luoto, M., 2013. Testing species distribution models across space and time: high latitude butterflies and recent warming. Global Ecology and Biogeography, 22(12),1293-1303. DOI: 1111/geb.12078
  10. Franklin, J., 2010. Mapping species distributions: spatial inference and prediction. Cambridge University Press.
  11. Fu, A., Gao, E., Tang, X., Liu, Z., Hu, F., Zhan, Z., Wang, J. & Luan, X. (2023). MaxEnt modeling for predicting the potential wintering distribution of Eurasian spoonbill (Platalea leucorodia leucorodia) under Climate Change in China. Animals, 13, 856. DOI: 3390/ani13050856
  12. Fukuda, S., Tanakura, T., Hiramatsu, K. & Harada, M. (2015). Assessment of spatial habitat heterogeneity by coupling data-driven habitat suitability models with a 2D hydrodynamic model in small-scale streams. Ecological Informatics, 29, 147-155. DOI: 1016/j.ecoinf.2014.10.003
  13. Hemami, M., Hazeri, F., & Khajedin, S. (2009). Vegetation Community Use by Persian Gazelle (Gazella subgutturosa) in Mouteh Wildlife Refuge. Journal of Crop Production and Processing, 13 (48): 427-435. DOI:1001.1.22518517.1388.13.48.29.4 [In Persian]
  14. Herrera-Sánchez, F.J., Gil-Sánchez, J.M., Álvarez, B., Cancio, I., de Lucas, J., Arredondo, Á., Díaz-Portero, M.Á., Rodríguez-Siles, J., Sáez, J.M., Pérez, J. & McCain, E. (2020). Identifying priority conservation areas in a Saharan environment by highlighting the endangered Cuvier’s Gazelle as a flagship species. Scientific Reports. 10(1), 8241. DOI: 1038/s41598-020-65188-6.
  15. Herzog, F., Lüscher, G., Arndorfer, M., Bogers, M., Balázs, K., Bunce, R.G., Dennis, P., Falusi, E., Friedel, J.K., Geijzendorffer, I.R. & Gomiero, T. (2017). European farm-scale habitat descriptors for the evaluation of biodiversity. Ecological Indicators, 77, 205-217. DOI: 1016/j.ecolind.2017.01.010.
  16. Hoseini, S.M., Riazi, B., Shams Esfand-Abad, B. & Naderi, M. (2017). Habitat desirability Evaluation of Capra aegagrus in Golestan. Journal of Animal Environment, 9(2), 9-16. [In Persian]
  17. Isaac, J.L., Williams, S. E. & Medina L.S. (2024). Climate Change and Extinctions. Encyclopedia of Biodiversity (Third Edition), 4: 324-330.
  18. Jamshidi, R., Imani Hersini, R., Ramzani, M., & Riazi, B. (2019). The Impact of Environmental Factors on the distribution of suitable habitats for populations of wild Goitered Gazelle (Gazella bennetti) in Kavir national park. Journal of Animal Environment, 11(4), 15-22. [In Persian]
  19. Kharazmi, F., Agha-Najafizadeh, S., & Naderi, G.R. (2014). Evaluation of the summer habitat of Gazella bennettii in Khabr National Park, Kerman. Paper presented in “the third national conference on health, environment and sustainable development. Islamic Azad University of BandarAbbas. [In Persian]
  20. Li, S., Wang, Z., Zhu, Z., Tao, Y. and Xiang, J., 2023. Predicting the potential suitable distribution area of Emeia pseudosauteri in Zhejiang Province based on the MaxEnt model. Scientific Reports, 13(1), p.1806. DOI: 1038/s41598-023-29009-w
  21. Luck, G.W., 2007. A review of the relationships between human population density and biodiversity. Biological Reviews, 82(4), 607-645. DOI: 1111/j.1469-185X.2007. 00028.x
  22. Moravvati, M., Behnoud, M., Bahadori, A.F. & Aref Kia I. (2018). Assessing the suitability of gazelle (Gazella bennettii) habitat using HEP method (Case study: Copper Ore Protected Area). Journal of Animal Environment, 11(3), 21-28. [In Persian]
  23. Phillips, S.J., Anderson, R.P. & Schapire, R.E. (2006). Maximum entropy modeling of species geographic distributions. Ecological Modelling, 190(3-4), 231-259. DOI: 1016/j.ecolmodel.2005.03.026
  24. Phillips, S.J., Dudík, M. & Schapire, R.E. (2004). A maximum entropy approach to species distribution modeling. The twenty-first international conference on Machine learning. Banff, Alberta, Canada. DOI: 1145/1015330.1015412
  25. Rodríguez-Escolar, I., Hernández-Lambraño, R.E., Sánchez-Agudo, J.Á., Collado-Cuadrado, M., Sioutas, G., Papadopoulos, E. and Morchón, R., 2024. Ecological niche modeling analysis (Cx. pipiens), potential risk and projection of Dirofilaria spp. infection in Greece. Veterinary Parasitology, 328, p.110172. DOI: 1016/j.vetpar.2024.110172
  26. Rios, E.B., Sadler, J., Graham, L. & Matthews, J. (2024). Species distribution models and island biogeography: Challenges and prospects,Global Ecology and Conservation, 51, e02943. DOI: 10.1016/j.gecco. 2024.e02943
  27. Rüter, S., Matthies, S.A. & Zoch, L. (2017). Applicability of Modified Whittaker plots for habitat assessment in urban forests: Examples from Hannover, Germany. Urban Forestry & Urban Greening, 21,116-128. DOI: 1016/j.ufug.2016.11.008
  28. Sabzpooshan Fars Consultant Engineering, (2014). Feasibility study of management plan of Hormod protected area. Tehran, Department of Environment publication. [In Persian]
  29. Sarhangzadeh, J. & Akbari, H. (2019). Potential Habitat Suitability Modeling of Shikarii Goitered Gazelle (Gazella bennettii shikarii) in Naybandan Wildlife Refuge. Quarterly Journal of Experimental Biology, 7(3), 59-70. DOI: 30473/eab.2018.5325 [In Persian]
  30. Valavi, R., Guillera‐Arroita, G., Lahoz‐Monfort, J.J. & Elith, J. (2022). Predictive performance of presence‐only species distribution models: a benchmark study with reproducible code. Ecological Monographs, 92(1), p. e01486. DOI: 1002/ecm.1486
  31. Yang, H., Viña, A., Tang, Y., Zhang, J., Wang, F., Zhao, Z. & Liu, J. (2017). Range-wide evaluation of wildlife habitat change: A demonstration using Giant Pandas. Biological Conservation, 213, 203-209. DOI: 1016/j.biocon.2017.07.010
  32. Zargaran, M., Baghestani, M.N. & Javadi, S.A. (2010). An investigation of the rangeland species preference for camel grazing in Tabas. Renewable Natural Resources Researches, 1(1), 53-61. [In Persian]
مدیریت بیابان
دوره 12، شماره 3 - شماره پیاپی 31
6 مقاله
پاییز 1403
صفحه 55-72

  • تاریخ دریافت 21 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری 01 شهریور 1403
  • تاریخ پذیرش 01 شهریور 1403