مدیریت بیابان

مدیریت بیابان

تأثیر جنگل‌کاری با گونه‌های مختلف بر مقدار ترسیب کربن در منطقۀ نیمه استپی سنندج

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
حامد جنیدی 1
محمد امین صوفی 2
بهرام قلی نژاد 3
1 دانشیار گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران و دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.
2 دانش آموخته گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.
3 استادیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.
10.22034/jdmal.2024.2041263.1482
چکیده
پژوهش حاضر به‌­منظور ارزیابی تاثیر جنگل‌کاری با گونه­‌های پهن­‌برگ، سوزنی­‌برگ و آمیخته بر مقدار ذخیره و ترسیب کربن در عرصه­‌های جنگل‌کاری شده40 سالۀ منطقۀ سرنجیانه سنندج انجام ­شد. تیمارهای بررسی ­شده در توده‌های 40 ساله خالص سرو نقره‌ای (.Cupressus sempervirens L)، زبان گنجشک (.Fraxinus rotundifolia Mill) و آمیخته (F. rotundifolia) و اقاقیا (.Robinia pseudoacacia L) همراه با مراتع مجاور شاهد انتخاب­ شد. نمونه‌برداری خاک از عمق صفر تا cm30، زیست توده ­هوایی، زیرزمینی و لاشبرگ به‌­صورت نظام‌­مند-تصادفی در توده‌های جنگل‌کاری و مرتع مجاور انجام شد و مقدار کربن ترسیب شده در زیست­‌تودۀ اندام هوایی و زیرزمینی، لاشبرگ و خاک اندازه‌گیری­ شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌­ها از تحلیل واریانس یک‌طرفه و آزمون دانکن استفاده ­شد. نتایج نشان داد جنگل­کاری موجب افزایش ذخیره کربن آلی نسبت به مرتع شده است. مقدار ذخیرۀ کربن آلی کل در مرتع شاهد باton ha-1yr-1 49.05 دارای تفاوت معنی دار با توده‌­های دیگراست. بیشترین مقدار ذخیره کربن آلی مربوط به توده C. sempervirens معادل ton ha-1yr-1 95.26 بود. در توده آمیخته با مقدارton ha-1yr-181.61 و توده F. rotundifolia معادل ton ha-1yr-174.84 تفاوت معنی‌داری از نظر ذخیره کل کربن آلی در واحد سطح مشاهده نشد. نرخ سالانۀ ترسیب کربن در واحد سطح بوم‌­سازگان جنگل‌کاری سرنجیانه سنندج در توده‌‌ C. sempervirens ton ha-1yr-11.15، در توده آمیخته ton ha-1yr-1 0.82 و در توده F. rotundifolia معادل ton ha-1yr-10.63 برآورد شد. نتایج این پزوهش نشان­ دهد که توان ترسیب کربن در گونه‌های درختی مختلف با یکدیگر متفاوت است و در مناطق نیمه خشک استان کردستان و مناطق مشابه، کشت گونه‌­های سوزنی برگ به دلیل نیاز آبی کمتر، نسبت به گونه‌های پهن برگ برای افزایش نرخ ترسیب کربن ارجحیت دارد. البته به دلیل غیر بومی بوده برخی از سوزنی برگان، در بکارگیری آنها در اجرای پروژه­‌های جنگل­کاری، دیگر جنبه‌­های بوم‌­شناختی کشت این گونه‌­ها می‌­باید مد نظر قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
ذخایر کربن آلی
گونه‌های درختی
حفاظت خاک
گازهای گلخانه‌ای

موضوعات

  1. Ardo, J., & Olsson, L. (2003). Assessment of soil organic carbon in semi-arid Sudan using GIS and the CENTURY model. Journal of Arid Environments, 54(4), 633-651. DOI:1006/jare.2002.1105
  2. Azarnivand, H., Joneidi Jafari, H., Zare chahooki, M.A., Jafari, M., & Nikou, S. (2009). Investigation of livestock grazing on carbon sequestration and nitrogen reserve in rangeland with Artemisia sieberi in Semnan province. Iranian Journal of Range Management Society, 3(4), 590-610. [In Persian]
  3. Badehian, Z., Mansoori, M., & Fakhari, M.A. (2018). Determining the economic value of soil carbon sequestration in the planted afforested different species. Environmental recearchs, 9(17), 111-12. DOI:1001.1.20089597.1397.9.17.15.2 [In Persian]
  4. Bakhtiarvand Bakhtiari, S., & Sohrabi, H. (2012). Allometric equations for estimating above and below-ground carbon storage of four broadleaved and coniferous trees. Iranian Journal of Forest and Poplar Research, 20(3), 481-492. DOI:10.22092/ijfpr.2012.107454 [In Persian]
  5. Berhane, L., Shimbahri, M., Fassil K., Zenebe, A., Ibrahim, F., & Hailay, H. (2019). Evaluation of soil physical properties of long-used cultivated lands as a deriving indicator of soil degradation, north Ethiopia. Physical Geography, 40(4), 323-338. DOI:1080/02723646.2019.1568148
  6. Bordbar, S. K., & Mortazavi jahromi, S. M. (2006). Carbon sequestration potential of Eucalyptus camaldulensis And Acacia salicina Lindl. plantation in western area of Fars province. Pajouhesh & Sazandegi (Watershed Management Research) Journal, 19(1), 95-103. [In Persian]
  7. Bouyoucos, G.J. (1962). Hydrometer method improved for making particle size analysis of soils. Agronomy Journal, 56, 464–465. DOI:2134/agronj1962.00021962005400050028x
  8. Gartzia-Bengoetxea, N., Gonza´lez-Arias, A., Merino, A., Martı´nez deArano, I. (2009). Soil organic matter in soil physical fractions in adjacent semi-natural and cultivated stands in temperateAtlantic forests. Soil Biology & biochemistry, 41, 1674–1683. DOI: 10.1016/j.soilbio.2009.05.010
  9. Ghanbari, N., Azarnivand, H., Joneidi Jafari, H., & Jafari, M. (2018). Effect of converting rangeland to afforestation on carbon sequestration and some properties of soil (Case study: Hassan Abad afforestation, Sanandaj). Journal of rangeland and watershed management, 71(3), 747-758. DOI:10.22059/jrwm.2018­.106763.757 [In Persian]
  10. Gholami, H., Azarnivand H., & Biniaz, M. (2014). Study and Comparison of the carbon sequestration by Atriplex canescens and Hulthemia persica in Nowdahak Range Research Station, Qazvin province. Environmental erosion research journal, 4(2), 40-52. DOI: 1001.1.22517812.1393.4.2.6.7 [In Persian]
  11. Hasegawa, T., Fujimori, S., Ito, A., & Takahashi, K. (2024). Careful selection of forest types in afforestation can increase carbon sequestration by 25% without compromising sustainability. Communications Earth & Environment, 5, 171. DOI:10.1038/s43247-024-01336-4
  12. Hernandez, R., koohafkan, P., & Antoine, J. (2004.) Assessing Carbon Stocks and modeling win-win Scenarios of carbon sequestration through land-use change. Food and agriculture organization of the united nations.
  13. Hoseini, N., & Sheikholeslami, A. (2021). Comparison of carbon sequestration in natural coniferous and deciduous stands (Case study: Marzanabad-Chalous). Natural Ecosystems of Iran, 3(12), 85-100. [In Persian]
  14. Jahanpour, F., Badehian, Z., & Soosani, J. (2019). Investigating the efficiency of the carbon sequestration in above-ground biomass of some populous clones. Iranian journal of forest, 11(2), 195-205. [In Persian]
  15. Jazirehi, M.H. (2001). To Afforest in Arid Environment. Tehran: University of Tehran Press. [In Persian]
  16. Joneidi, H., zare Chahouki, M.A., Azarnivand, H., & Sadeghipour, A. (2012). Effect of Haloxylon ammodendron and Pistachia Vera plantation on carbon and nitrogen storage in Artemisia sieberi shrubland of Semnan province. Arid Biome Scientific and Research Journal, 1(4), 15-25. DOI: 1001.1.­2008790.1390.1.4.2.6 [In Persian]
  17. Kalantari, H., Fallah, A., Hodjati, S.M., & Parsakhoo, A. (2012). Determination of the most appropriate form factor equation for Cupresus sempervirence Var horizentalis in the north of Iran. Pelagia Research Library, 3(2), 644-648. [In Persian]
  18. Karami, M., Rostami, A., & Heydari, M. (2019). Carbon Sequestration and its relation with some Physical and Chemical Characteristics in Soil of Natural Oak Forest and Afforestation’s in Ilam County. Journal of Environmental Science and Technology, 21(10), 185-199. DOI: 10.22034/jest.2019.28047.3700 [In Persian]
  19. Keneshloo, M., Nikoo, SH., Kianian, M.K. (2018). Effect of planting Haloxylon aphyllum on carbon sequestration rate and some soil properties in an arid region in Iran. International Journal of Agriculture and Environmental Research, 4(2), 35-39. DOI:10.53555/eijaer.v4i2.41 [In Persian]
  20. Kord, B., Adeli, E., & Lashaki, A.K. (2007). Study of Quality Uality and Quantity Afforestated Species in Pardisan ECO-Park (Tehran City). Agricultural sciences, 13(1), 75-84. [In Persian]
  21. Liao, J.D., Boutton, T.W., & Jastrow, J.D. (2006). Storage and dynamics of carbon and nitrogen in soil physical fractions following Woody plant invasion of grassland. Soil biology and Biochemistry, 38, 3184-3196. DOI: 10.1016/j.soilbio.2006.04.003
  22. McDicken, K.G. (1997). A Guide to Monitoring carbon storage in forestry and Agro forestry Projects. Winrock International Institute for Agricultural Development. Forest Carbon Monitoring Program.
  23. Mesdaghi, M. (2003). Range Management in Iran. Astan Quds Razavi Publications.
  24. Mohammadnejad Kiasari, Sh., Sagheb Talebi, Kh., Rahmani, R., Adeli. E., Jafari, B. & Jafarzadeh, H. (2010). Quantitive and qualitative evaluation of plantation and natural forest at Darabkola, east of Mazandran. Iranian Journal of forest and Poplar Research, 18(3), 351-337. DOI: 10.22092/ijfpr.­2010.119426 [In Persian]
  25. Mohammadi, T., Dastorani, M.T., Azim Zadeh, H. R., & Jafar Poor, A. (2018). Study of Watershed Management Biological Practices on Soil Carbon SequestrationIran, Case Study: Kelestan Watershed- Fars Province), Iran-Watershed Management Science & Engineering, 12(41), 31-40. DOI: 20.1001.1.­20089554.1397.12.41.6.5 [In Persian]
  26. Muller -Dombois, D. & Ellenberg, H. (1974). Aims and Methods of Vegetation Ecology. New York: John Wiley and Sons.
مدیریت بیابان
دوره 12، شماره 3 - شماره پیاپی 31
6 مقاله
پاییز 1403
صفحه 1-14

  • تاریخ دریافت 26 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 24 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش 03 آبان 1403