مدیریت بیابان

مدیریت بیابان

اثر مدیریت رواناب به شیوه سامانه هلالی‌ آبگیر بر مؤلفه‌های تاجی برخی گونه‌های درختی ناحیه رویشی خلیجی ـ عمانی در جنوب ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران
2 گروه مهندسی منابع طبیعی گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان
3 گروه علوم جغرافیا، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران
10.22034/jdmal.2026.2082124.1524
چکیده
مدیریت رواناب یکی از راهبردهای مؤثر در بهبود رطوبت خاک و تقویت رشد گیاهان در مناطق خشک و نیمه‌خشک است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی کمی تأثیر سازه‌های هلالی‌آبگیر بر مؤلفه‌های تاجی سه گونه درختی – کهور ایرانی (Prosopis cineraria (L.) Durce)، کنار (Ziziphus spina-christi (L.) Willd) و تِج (Acacia ehrenbergiana Hayne or Vachellia flava (Forssk.) Kyal. & Boatwr.) – در منطقه حلوایی شهرستان میناب استان هرمزگان، در جنوب ایران به طور کامل ارزیابی شد. داده‌ها با استفاده از طرح فاکتوریل در قالب بلوک‌های کامل تصادفی با دو فاکتور اصلی شامل «منطقه» در چهار سطح (بالادست، میانی، پایین‌دست عرصه تیمار و شاهد) و «گونه درختی» در سه سطح، با سه تکرار تجزیه و تحلیل شدند. در هر تکرار مشخصات 30 پایه درختی از هر گونه اندازه‌گیری گردید (جمعاً 540 پایه). نتایج تحلیل واریانس دوطرفه و آزمون دانکن (سطح خطای 5%) نشان داد که تیمار هلالی‌آبگیر باعث افزایش معنی‌دار (سطح 1%) تمامی مؤلفه‌های تاجی به‌جز ضخامت تاج شد. میانگین ارتفاع درختان در عرصه تیمار (4/2 ± 3/7 متر) به طور معنی‌داری بیشتر از شاهد (8 ± 9/2متر) بود (حدود 27% افزایش). بیشترین حجم تاج متعلق به کهور ایرانی (6/3± 8/14 متر مکعب) و بیشترین قطر تاج متعلق به کنار (4/0 ± 1/4 متر) بود. تِج کمترین بهبود را در همه مؤلفه‌ها نشان داد. بین موقعیت‌های بالادست، میانی و پایین‌دست عرصه تیمار تفاوت معنی‌داری مشاهده نشد. در مجموع، سامانه هلالی‌آبگیر مشروط به انتخاب گونه مناسب بر اساس استراتژی رشد، می‌تواند به‌عنوان یک راهکار کم‌هزینه و مؤثر در احیای اکوسیستم‌های خشک جنوب ایران مورد استفاده قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 11 خرداد 1405

  • تاریخ دریافت 09 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری 04 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 11 خرداد 1405