مدیریت بیابان

مدیریت بیابان

براورد دمای سطح زمین با الگوریتم تک پنجره و بررسی ارتباط ان با کاربری های زمین در مناطق خشک و نیمه خشک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه علوم و مهندسی محیط‌زیست، دانشکده شیلات و محیط‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران
2 دانشیار گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران
10.22034/jdmal.2026.2090450.1530
چکیده
علیرغم پیشرفت‌ها در فهم رابطه تغییرات کاربری ارضی با دمای سطح زمین، این رابطه در مناطق خشک و نیمه‌خشک نیازمند مطالعه‌های منطقه‌ای بیشتر است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل ارتباط میان تغییرات کاربری اراضی و دمای سطح زمین در شهرستان‌های بافت، سیرجان و بردسیر در استان کرمان در بازه 1379، 1393 و 1404 انجام شد. برای استخراج دمای سطح زمین از تصاویر لندست و الگوریتم تک پنجره استفاده گردید و پهنه‌بندی حرارتی با روش شکست‌ طبیعی در پنج زون انجام شد. همچنین داده‌های بارش CHIRPS در پلتفرم گوگل ارث انجین برای تحلیل تغییرات بارش تابستانه به کار گرفته شد. نتایج نشان داد که مساحت مناطق ساخته‌شده از 21187 هکتار در سال 1379 به 25300 هکتار در 1404 افزایش یافت، درحالی‌که اراضی بایر و مراتع روند کاهشی داشتند. منطقه ۵ داغ‌ترین پهنه در هر سه سال، پهنه غالب دمایی بود و حداکثر دمای سطح زمین روندی صعودی و معنادار از حدود °C۶۰ در 1379 به °C۶6 در 1404 نشان داد. بالاترین میانگین دمای سطح زمین در هر سه سال به‌طور پیوسته مربوط به اراضی بایر بود و مناطق ساخته‌شده دمایی بالاتر از پوشش‌های طبیعی مانند مرتع و باغ داشتند. تحلیل پراکنش کاربری‌ها در پهنه‌های حرارتی نشان داد که اراضی بایر بیشترین سهم را در پهنه ۵ دارند، درحالی‌که باغات و اراضی کشاورزی در پهنه‌های ۲ تا ۴ متمرکزشده‌اند. بررسی بارش تابستانه حاکی از روندی ملایم اما بسیار نوسانی بود؛ رخداد بارش‌های شدید نتوانست روند افزایشی دمای سطح زمین را متوقف کند. این یافته نشان می‌دهد که در اقلیم حاکم بر منطقه، ویژگی‌های فیزیکی سطح و نوع پوشش زمین بر رطوبت فصلی خاک برتری دارند و حتی افزایش بارش تابستانه نیز نمی‌تواند اثر گرمایش ناشی از تبدیل کاربری را جبران کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 17 تیر 1405

  • تاریخ دریافت 12 خرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 30 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 17 تیر 1405