مدیریت بیابان

مدیریت بیابان

پیش‌بینی جابه‌جایی مکانی خطر آتش‌سوزی جنگل‌ها و مراتع زاگرس مرکزی تحت سناریوهای تغییر اقلیم با استفاده از مدل MaxEnt

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد علوم و مهندسی مرتع، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد
2 دانشیار، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد
3 دانش‌آموخته دکتری علوم و مهندسی مرتع، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد
چکیده
آتش‌سوزی یکی از مهم‌ترین عوامل تخریب سرزمین و تهدیدکننده اکوسیستم‌های جنگلی و مرتعی در مناطق خشک و نیمه‌خشک است که با کاهش پوشش گیاهی و تشدید فرسایش خاک، پایداری اکوسیستم‌ها را کاهش می‌دهد. هدف این پژوهش، مدل‌سازی پراکنش مکانی خطر آتش‌سوزی و ارزیابی اثر تغییر اقلیم بر جابه‌جایی پهنه‌های مستعد آتش‌سوزی در زاگرس مرکزی با استفاده از مدل حداکثر آنتروپی (MaxEnt) بود. بدین منظور، 1910 رخداد آتش‌سوزی ثبت‌شده طی سال‌های 1399 تا 1403 به همراه 14 متغیر محیطی شامل عوامل زیست‌اقلیمی، توپوگرافی، پوشش زمین و شاخص پوشش گیاهی (NDVI) مورد استفاده قرار گرفت. پس از حذف هم‌خطی میان متغیرها، مدل MaxEnt اجرا و اثر تغییر اقلیم با بهره‌گیری از مدل‌های گردش عمومی HadGEM2-CC و MRI-ESM2-0 تحت سناریوهای SSP245 و SSP585 برای سال‌های 2050 و 2070 ارزیابی شد. نتایج نشان داد که مدل از دقت مناسبی برخوردار بوده و مقدار AUC برابر با 82/0 به دست آمد. متغیرهای بارندگی سالانه، کاربری اراضی و شیب به ترتیب مهم‌ترین عوامل مؤثر بر وقوع آتش‌سوزی بودند و در مجموع 9/67 درصد از سهم مشارکت مدل را به خود اختصاص دادند. بر اساس نتایج، حدود 9/27 درصد از منطقه مورد مطالعه در طبقه پرخطر قرار گرفت که عمدتاً در بخش‌های غرب، شمال‌غرب و مرکز زاگرس مرکزی متمرکز بود. همچنین، نتایج سناریوهای اقلیمی آینده نشان داد که در اثر تغییر اقلیم، نواحی جدید مستعد آتش‌سوزی در بخش‌های مختلف منطقه ظاهر خواهند شد؛ به طوری که وسعت این پهنه‌ها بسته به مدل اقلیمی و سناریوی انتشار، بین 87/5 تا 58/15 درصد متغیر خواهد بود که بیانگر جابه‌جایی مکانی کانون‌های خطر آتش‌سوزی در آینده است. نتایج این پژوهش می‌تواند در شناسایی مناطق اولویت‌دار، مدیریت سوخت‌های گیاهی، استقرار سامانه‌های هشدار سریع و برنامه‌ریزی اقدامات پیشگیرانه به‌منظور کاهش تخریب سرزمین و مدیریت پایدار اکوسیستم‌های خشک و نیمه‌خشک مورد استفاده قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 04 مرداد 1405

  • تاریخ دریافت 18 تیر 1405
  • تاریخ بازنگری 03 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 04 مرداد 1405