مدیریت بیابان

مدیریت بیابان

تاثیر باکتری‌های محرک رشد Bacillus amyloliquefaciens و‌ B. halotolerans و کاربرد بیوسالیدز بر خصوصیات فیزیولوژی گیاهPlantago ovata Forssk تحت شرایط شوری

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
رمضان قبادپور قورد 1
محمد علی حکیم زاده اردکانی 2
اصغر مصلح آرانی 3
حمید سودائی زاده 4
مریم السادات میرباقری فیروزآباد 5
1 دانشجوی مقطع دکتری مدیریت و کنترل بیابان دانشگاه یزد، یزد، ایران-
2 دانشیار، دانشگاه یزد، دانشکده منابع طبیعی و کویر‌شناسی -گروه مدیریت مناطق خشک و بیابانی،
3 استاد، دانشگاه یزد، دانشکده منابع طبیعی و کویر‌شناسی -گروه محیط زیست،
4 استاد، دانشگاه یزد، دانشکده منابع طبیعی و کویر‌شناسی -گروه مدیریت مناطق خشک و بیابانی،
5 . استادیار، دانشگاه یزد، دانشکده علوم پایه -گروه زیست ‌شناسی ،
10.22034/jdmal.2026.2081246.1523
چکیده
شوری خاک، به عنوان یکی از گسترده‌ترین تنش‌های محیطی در مناطق خشک و نیمه‌خشک جهان، اثرات بازدارنده‌ای بر استقرار و عملکرد گیاهان دارد، به ‌منظور بررسی تأثیر کاربرد توأم باکتری‌های محرک رشد و بیوسالیدز بر شاخص‌های فیزیولوژی گیاه اسفرزه (Plantago ovata) آزمایشی به ‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در شرایط مزرعه اجرا گردید. فاکتورهای آزمایش شامل باکتری‌های محرک رشد در چهار سطح شاهد، Bacillus halotolerans، B. amyloliquefaciens و ترکیب مخلوط هر دو باکتری، شوری آب آبیاری در چهار سطح ۳/۰به ‌عنوان شاهد، ۴، ۸ و ۱۲ dS/m و سطوح سه‌گانه بیوسالیدز صفر، ۱۰ و۳۰ تن در هکتار بودند. نتایج نشان داد که تنش شوری غلظت عناصر غذایی پتاسیم، منیزیم، کلسیم، قندهای محلول و محتوای کلروفیل a و b را به‌ مقدار 33%، 3%، 35%، %19، %43 و 61% کاهش داد. در مقابل، سطوح آنتی‌اکسیدان‌ها، فنل کل و پرولین را به‌ترتیب مقدار 156%، 89% و 152% افزایش داد. کاربرد ترکیبی بیوسالیدز و باکتری‌های محرک رشد، به‌ویژه در سطوح بالای شوری، منجر به بهبود محتوای منیزیم به‌مقدار 68 % گردید. همچنین، تلقیح باکتری‌ها باعث کاهش غلظت سدیم به ‌مقدار 29% در گیاه شد. استفاده از باکتری‌ها، سبب افزایش معنی‌دار قندهای محلول به‌مقدار 69% و پرولین 130% و کاهش محتوای آنتی‌اکسیدان‌ها و فنل به ترتیب به‌مقدار 14% و 8% شد. به طورکلی ترکیب باکتری‌های B. halotolerans و B. amyloliquefaciens نقش مؤثری در بهبود شاخص‌های فیزیولوژی گیاه دارویی اسفرزه تحت شرایط شوری دارد. این یافته‌ها بر لزوم تلفیق راهکارهای میکروبیولوژی نوین با مدیریت هوشمندانه منابع آلی در برنامه‌های اصلاح و به‌سازی اراضی شور تأکید می‌کند. این رویکرد با ایجاد یک چرخه هم‌افزایی پایدار میان ماده آلی و میکروارگانیسم‌های مفید خاک، ضمن بهبود مستمر حاصل‌خیزی و ویژگی‌های فیزیکی خاک، به افزایش چشمگیر پایداری، تاب‌آوری و بهره‌وری سیستم‌های کشاورزی در شرایط تنش‌های محیطی در مناطق خشک و نیمه‌خشک منجر شد.
کلیدواژه‌ها
جذب
تنش
کشاورزی پایدار
کودهای زیستی
PGPR
موضوعات
مدیریت بیابان

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 05 مرداد 1405

  • تاریخ دریافت 02 دی 1404
  • تاریخ بازنگری 04 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 05 مرداد 1405