مدیریت بیابان

مدیریت بیابان

بررسی ارتباط محصولات سنجنده MODIS با شاخص‌های خشکسالی در دشت قروه - دهگلان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد هیدروانفورماتیک، گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
3 استادیار، گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
10.22034/jdmal.2026.2095691.1534
چکیده
خشکسالی یکی از مهم‌ترین مخاطرات طبیعی است که نسبت به سایر بلایای طبیعی با تأثیرات گسترده و تدریجی همراه است و منجر به ضرر و زیان کشاورزی، کمبود آب، قحطی و خسارات شدید اقتصادی می‌شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی ارتباط بین چند محصول سنجنده MODIS و چند شاخص خشکسالی در دشت قروه–دهگلان انجام شد. بدین منظور، سه شاخص خشکسالی شامل شاخص بارش استانداردشده (SPI)، شاخص بارش–تبخیر تعرق استانداردشده (SPEI) و شاخص خشکسالی تقاضای تبخیری (EDDI)به همراه چهار شاخص سنجش از دوری تبخیر تعرق پتانسیل (PET)، تولید ناخالص اولیه (GPP)، شاخص وضعیت دما (TCI) و شاخص دما–پوشش گیاهی (TVX)طی دوره 1379 تا 1403 مورد بررسی قرار گرفتند. ارتباط بین این شاخص‌ها در مقیاس‌های زمانی 1، 2، 3 و 4 ماهه طی دوره رشد فعال گندم دیم با نام علمی Triticum aestivum L. از اسفند تا خرداد ارزیابی شد. نتایج نشان داد که در میان شاخص‌های سنجش از دور،PET بیشترین همبستگی را با هر سه شاخص خشکسالی SPI،SPEI و EDDI دارد و می‌توان آن را مؤثرترین شاخص سنجش از دور برای پایش خشکسالی دانست. در مقابل،GPP کمترین میزان همبستگی را نشان داد و به‌عنوان کم‌اثرترین شاخص نسبت به شرایط خشکسالی شناسایی شد. در دوره‌های بلندمدت، ارتباط بین شاخص‌های خشکسالی و سنجش از دوری قوی‌تر از دوره‌های کوتاه‌مدت است. نتایج همچنین نشان داد که شاخص‌های سنجش از دور ارتباط قوی‌تری باSPEI وEDDI در مقایسه با SPI دارند. به‌طور کلی، یافته‌های پژوهش جاری بیانگر آن است که شاخص‌های سنجش از دور مشتق‌شده از MODIS از ظرفیت بالایی برای پایش خشکسالی برخوردار بوده و می‌توانند به عنوان ابزارهایی مؤثر، قابل اعتماد و کارآمد در ارزیابی و پایش شرایط خشکسالی مورد استفاده قرار گیرند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 22 مهر 1405

  • تاریخ دریافت 11 مرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 21 مهر 1405
  • تاریخ پذیرش 22 مهر 1405