بررسی تأثیر تغییر اقلیم بر تغییرات سطح زیر کشت محصولات کشاورزی منتخب دشت جیرفت

مهدی زاده راینی, محمد جواد; محمدی, حمید; ضیایی, سامان; آذره, علی

doi:10.22034/jdmal.2024.2022733.1454

بررسی تأثیر تغییر اقلیم بر تغییرات سطح زیر کشت محصولات کشاورزی منتخب دشت جیرفت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محمد جواد مهدی زاده راینی ¹

حمید محمدی ²

سامان ضیایی ³

علی آذره ⁴

¹ دانشجوی دکتری اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

² استادیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

³ دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

⁴ دانشیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه جیرفت، جیرفت، ایران

10.22034/jdmal.2024.2022733.1454

چکیده

ارزش و ضرورت اقلیم به‌عنوان یکی از عامل‌های زیستی انسان هرگز به‌اندازه امروز در مسائل بزرگ و توسعه‌یافته اقتصادی و اجتماعی بیان نشده است و در حال حاضر همچنین تعداد زیادی از تصمیم گیران مسائل کلان اقتصادی و اجتماعی مخصوصاً در کشور ایران بسیار مؤثر هستند. در جهان کنونی تعداد زیادی از صاحب‌نظران مسائل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی تغییر اقلیم را یکی از مهمترین و تأثیرگذارترین معضلات در عرصه‌ها و مراحل مختلف زندگی انسان قلمداد می‌کنند و پیشبینی می‌کنند که این موضوع به‌صورت فزایندهای مشکلات مختلفی را به همراه خواهد داشت. تغییرات آب و هوایی تأثیر قابل‌توجهی بر تولید جهانی محصولات کشاورزی داشته است. بررسی تأثیر تغییر اقلیم بر تولید محصولات کشاورزی برای اتخاذ تصمیمات پیشگیرانه برای بهبود کشاورزی بسیار مهم است. هدف پژوهش حاضر شبیه‌سازی الگوی کشت محصولات کشاورزی شهرستان جیرفت تحت تأثیر سناریوهای مختلف اقلیمی است. بدین منظور در آغاز با استفاده از روش‌های رگرسیونی تأثیر متغیرهای اقلیمی دما و بارندگی بر عملکرد محصولات منتخب در دوۀ 2022-1991 (1401-1370) بررسی شد. آنگاه با استفاده از مدل گردش عمومی HadCM3 تغییرپذیرهای اقلیم شهرستان جیرفت برای دوره‌های 2045-2011 (1423-1389)، 2065-2046 (1443-1424)، 2079-2066 (1457-1444) و 2099-2080 (1477-1458) پیش‌بینی شد. در پایان با به‌کارگیری رهیافت برنامه‌ریزی ریاضی مثبت الگوی کشت منطقه شبیه‌سازی و اثرگذاری‌های تغییر اقلیم بر الگوی کشت در دوره‌های یاد شده بررسی شد. نتایج نشان داد متغیرهای اقلیمی دما و بارش تأثیر معنی‌داری بر عملکرد محصولات منتخب دارد. همچنین با اعمال پیش‌بینی تغییرپذیری‌های اقلیم در مدل الگوی کشت همه محصولات منتخب در دوره‌های 2045-2011، 2065-2046، 2079-2066 و 2099-2080 بر اساس پیشبینی‌های مدل HadCM3 تحت تأثیر سناریوهای مختلف اقلیمی قرار می‌گیرند. با در نظر گرفتن تأثیرهای تغییر اقلیم و بهبود بهره‌وری محصولات کشاورزی می‌توان از اثرگذاری‌های سوء این پدیده فروکاست. نتایج پژوهش حاضر‌ می‌تواند در برنامه‌ریزی کشاورزی و توسعه اقتصادی شهرستان جیرفت به‌کارگرفته شود.

کلیدواژه‌ها

برنامه‌ریزی ریاضی

دما

بارش

شبیه‌سازی

الگوی کشت

موضوعات

تغییر اقلیم

Babaeian, E., Nagafineikm, Z., Zabolabasi, F., Habeibei, M., Adab, H. & Malbisei, S. (2010). Climate change assessment over iran during 2010-2039 by using statistical downscaling of echo- g model. Journal of Geography and Development, 7(16), 135-152. DOI: 10.22111/gdij.2009.1179 [In Persian]
Bakhshi, A., Moghaddasi, R. & Daneshvar Kakhki, M. (2011). An application of positive mathematical programming model to analyze the effects of alternative policies to water pricing in mashhad plain. Journal of Agricultural Economics and Development 25(3), 284-294. DOI: 22034/iaes.2018.26446.1130 [In Persian]
Beecham, S., M. Rashid. & Chowdhury, R.K. (2014). Statistical downscaling of multi-site daily rainfall in a south australian catchment using a generalized linear model. International Journal of Climatology, 34(14), 3654–3670. DOI: 1002/joc.3933
Food and Agriculture Organization (FAO). (2020) .
Howitt, R.E. (1995). Positive mathematical programming. American Journal of Agricultural Economics, 77, 329-342. DOI:10.2307/1243543
Keramatzadeh, A., Chizari, A. & Sharzehi, G. (2011). The role of water market in determining the economic value of irrigation water through positive mathematical programming (PMP). Iranian Journal of Agricultural Economics and Development Research, 42(1), 29-44. DOI: 1001.1.20084838.1390.42.1.3.4 [In Persian]
Khaleghi, S., Bazazan, F. & Madani, SH. (2015). The effects of climate change on agricultural production and Iranian Economy. Journal of Agricultural Economics Research, 7(25), 113-135. DOI: 1001.1.20086407.1394.7.25.6.1 [In Persian]
Koocheki, A., Nasiri Mahallati, M. & Jafari, L. (2016). Evaluation of climate change effect on agricultural production of iran: predicting the future agroclimatic conditions. Iranian Journal of Field Crops Research, 13(4), 651-664. DOI:22067/gsc.v14i1.51157 [In Persian]
Kwon, M. & Sung, J.H. (2019). Changes in future drought with hadgem2-ao projections. Water, 11(2), 312. DOI:3390/w11020312
Mazaffari, E., Moradi, N. & Bazrafshan, O. (2021). Spatio-temporal variability of characteristics of meteorological drought in Iran under climate change scenarios. Desert Management, 8(16), 153-163. DOI: 22034/jdmal.2021.243146 [In Persian]
Nazari, S., Jafarian, Z., Alavi, J. & Naghi poor, A. (2021). The impact of climate change on the geographic distribution of thymus kotschyanus (boiss and hohen) using ensemble modelling. Desert Management and Control, 9(3), 1-16. DOI: 22034/jdmal.2021.526831.1338 [In Persian]
Nguyen, N., Ozarska, B., Fergusson, M. & Vinden, P. (2018). Comparison of two dye uptake measurement methods for dyed wood veneer assessment. European Journal of Wood and Wood Products, 76, 1757–1759. DOI: 1007/s00107-018-1344-6
Nofarsti, M. (2016). The root of unit and collective in econometrics. Rasa Publications.
Panahi, H. & Esmaeel Darjani, N. (2020). Effects of global warming and climate changes on economic growth (case study: Iran provinces during 2002-2012). Journal of Environmental Science and Technology, 2(1), 79-88. DOI: 30495/jest.2020.22073.3114 [In Persian]
Semenov, M.A. (2007). Developing of high-resolution UKCUP02-based climate change scenarios in the UK. Agricultural and forest meteorology, 144(1-2), 127-138. DOI:10.1016/j.agrformet.2007.02.003
Valigholizadeh, A. (2019). Explaining the economic impacts of climate change on the life of human societies. Journal of Geographic Space, 19(67), 161-198. [In Persian]